پ

2012-01-01T02:28:00.010-05:00

عجیب نیست که پارسال این موقع دیوانه بودم. دیوانه شدن آسان است. کافی است ذهنت مسائل را کش بدهد. مرز باریکی است که آرام آرام بی آنکه بخواهی رد می کنی و بعد خودت را می بینی که از آن طرف ِ مرز با چشمهای وحشت زده بهت زل زده و لبش را گاز می گیرد. تمام است، دیوانه شده ای. دیوانگی اما فقط وقتی دیوانگی ست که خرد از آن سوی مرز با ترس ها و تعریف هایش نگاه ات می کند و تکذیبت می کند. وقتی بارش را زمین می گذارد و می آید این طرف کنارت می ایستد، دیگر دیوانه نیستی. بالغی. همین است که امسال این موقع دیو-انه نیستم و سال های دیگر هم نخواهم بود. آزادم. گاهی اوقات مرز را به یاد می آورم و توی دلم لبخند می زنم.

2011-02-07T19:41:00.005-05:00

در کتابخانه نشسته ام تا در دو ساعت وقت باقی مانده قبل از کلاس کاری را تمام کنم. جلویم پسری نشسته با قیافه ی خشن و در عین حال معصوم ِ سربازهای آمریکایی که آی پاد به گوش دارد و به صفحه ی مانیتور روبه رویش زل زده. متمرکز می شوم روی متن دشواری که جلویم گذاشته ام، مداد و مارکر به یک دست و دست دیگر روی ماوس. پسر یک دفعه شروع می کند به آواز خواندن با صدای نسبتاً بلند. جا می خورم. عین خیالش نیست که من یک متر این طرف تر نشسته ام. بی اعتنا با آهنگی که دارد گوش می کند زمزمه می کند. ای بابا. عجب جای بدی را برای نشستن انتخاب کردم. می توانم بروم طبقه ی بالا که آرام تر است، اما آنجا هم دیگر زیادی ساکت است، بدم نمی آید کمی همهمه و رفت و آمد دور و برم باشد. دوباره متمرکز می شوم روی متن و سعی می کنم بی خیال باشم. ولی پسر انگار بی خیال تر از من است. یک دفعه آروغ می زند و بعد آهی از سر آسودگی می کشد. عجب. دوباره چند جمله می خوانم، که این بار شروع می کند به زیر لب حرف زدن با خودش. از این که می بینم دارم کلافه می شوم خوشم نمی آید. از دست پسر عصبانی نیستم. برایم جالب است که با این که کم سن و سال است، به وضوح به دنبال جلب توجه نیست. انگار فقط کمی بیش از حد به اینکه کجا نشسته و چه کار می کند بی اعتناست. بیشتر از دست خودم کلافه ام که انتظار دارم در یک محیط عمومی مثل کتابخانه همه ساکت و مؤدب و پاستوریزه باشند. یعنی نمی دانم، انگار از یک طرف بدم نمی آید که آدم ها کمی از قالب معمول کلیشه های رفتار در اماکن عمومی بیرون بیایند، اما از طرف دیگر می بینم خودم تحملش را ندارم. به آدم های دور و برم نگاه می کنم. تعجبی ندارد که هیچ کدام مثل من تعجب نکرده اند. همه شان آی پاد های سفید رنگشان توی گوششان است.

2011-01-11T13:43:00.004-05:00

گاهی قرار نیست با او حرف بزنی. قرارت با خودت این نیست. گیریم قهری یا دلخوری یا اصلاً نتیجه ای است که با تأمل و تعمق و بررسی های به اصطلاح همه جانبه به آن رسیده ای. دیگر نباید با او حرف زد. عزمت را جزم کرده ای و همه چیز هم خوب پیش می رود. سکوت سرشار از ناگفته ها ست. به جای حرف زدن با او، در خیالت با او حرف می زنی و تازه بهتر هم هست. هر چه دلت بخواهد می توانی بگویی در خیال. نگران ِ هیچ چیز نمی خواهد باشی. همه چیز مجاز است، از فحش های آب نکشیده بگیر تا قربان صدقه های عامیانه و لوس. بعد، این وسط میان ِ حرف های خیالی ات، یک دفعه یک چیزی می گویی که بدجوری به دلت می نشیند. هر چه فکر می کنی می بینی خیلی خوب گفته ای. بند ِ دلت پاره می شود. می بینی که آخ، ای کاش می شد این را واقعاً به او گفت. بعد دیگر حسابت پاک است. این فکر، این گفته ی نگفته، دست از سرت بر نمی دارد. تصاحبت می کند. اسیرت می کند. می ایستد پشت ِ دیوار گلویت و هُلت می دهد. می گوید حرف بزن. بگو. باید بگویی. چه طور می توانی نگویی؟

2011-01-08T22:58:00.015-05:00

صبح است

پشت ِ پنجره
تا زانو فرو رفته ایم
در برف

وقتی که این سو هنوز
تا چانه غرق ِ خواب ایم

2011-01-07T02:27:00.006-05:00

از ناسازه های عصر ِ ارتباطات یکی هم این است که گاهی کسی را می بینیم که این طرف نشسته، آدامس می جود، سرخوشانه ترین آهنگ ِ دل خواه اش را گوش می کند، و در عین حال که با پایش زیر ِ میز ضرب گرفته و نگاهی هم به مطلب ِ نیم خوانده اش دارد، با عزیز ِ آن طرفی اش چت می کند. آن طرفِ خط هم آدم ِ دیگری نشسته است. کسی که پشت صفحه ی مانیتور اش قوز کرده و در حالی که سر اش را به دست تکیه داده و اشک ها یش سرازیر اند، به زحمت چیزی برای گفتن پیدا می کند. چه بگوید؟ بگوید با این لحن شوخ و بی خیال با من حرف نزن چون دارم گریه می کنم؟ بگوید لطفاً چیزهایی را که می گویم جدّی تر بگیر چون دارم گریه می کنم؟ احمقانه است، ترحّم خواهانه است، در شأن ِ او نیست که غم اش را این طوری به رخ ِ دیگری بکشد. تازه، احمق جان، گریه و زاری هم شد دلیل برای جدّی گرفته شدن؟ حرفی اگر داری همان را بزن. کلمات روی صفحه ی مانیتور نقش می بندند، یک جمله از این طرف، یک جمله از آن طرف. پشت سرِ هم می آیند و خوانده می شوند و یکی یکی آن بالا ناپدید می شوند. چه باشکوه اند کلمات.

2011-01-04T15:36:00.022-05:00

چند روز پیش یکی از دوستان نقل قولی از هیوم را در فیس بوک به اشتراک گذاشته و همان جا هم بیزاری ِ خود از جسنیت گرایی ِ او را اعلام کرده بود. نقل قول ِ مورد نظر بخشی از استدلال ِ هیوم علیه دیدگاه دین در مورد جاودانگی ِ روح است:

«نظریه ی فنا پذیری ِ روح، پایین تر بودن ظرفیت های زنان را به آسانی توضیح می دهد. زندگی ِ خانه-محور ِ آن ها توانایی ِ بیشتری چه ذهنی و چه جسمی طلب نمی کند. این واقعیت از منظر یک دیدگاه ِ دینی کاملاً از نظر پنهان شده و ندیده گرفته می شود: بر عهده ی هر دو جنس تکالیف یکسانی نهاده شده است؛ پس بهره ی آنها از عقل و اراده نیز باید برابر باشد، و البته در هر دو مورد بسیار بیشتر از آن چه که اکنون هست.»*

من نظر دادم که این گفته ی هیوم جسنیت گرایانه نیست؛ چون به هر حال او وضعیت ِ موجود را محصول ِ شرایط اجتماعی ِ دوران ِ خودش دانسته و منظورش از "ظرفیت" هم ظرفیت ِ مشاهده شده ی فعلی ست، نه ظرفیتِ بالقوه ی کلی و فارغ از اوضاع و احوال ِ اجتماعی (که حرف زدن از چنین ظرفیتی اساساً از هیوم بعید است). این که معتقد باشیم تفاوت ِ شرایط و ملزومات ِ زندگی برای گروهی خاص قابلیت های کمتری را در آن ها پرورده است جسنیت گرایانه نیست و حتی می تواند منجر به آگاهی از شرایط ِ تبعیض آمیز زندگی یک جـنس و تلاش برای تغییر آن هم بشود. بعد از من امّا چند نفر دیگر آمدند زیر نوشته نظر گذاشتند و نشان ام دادند که چرا همین دیدگاه هم جسنیت گرا ست. این که چه طور جناب فیلسوف به راحتی تمام ِ دشواری ها و ظرافت های کار ِ خانه را ندیده می گیرد و ظرفیت های زن را با معیار ِ نوع کار یا فکر ِ در-آن-زمان-مردانه می سنجد.

این نکته ی ظریفی است که من همیشه فراموش می کنم. فراموش کردن ام هم دلیل ساده ای دارد. این که خودم هم نوع ِ کار بیرون از خانه و اندیشه ی انتزاعی تر را چالش برانگیز تر و عملاً برتر می دانم. یعنی با این که زن ام، می شود گفت نزدیک به همان جایی ایستاده ام که فیلسوف ِ مرد سیصد چهارصد سال پیش ایستاده و به قضیه نگاه کرده است. آن چیزی که یادم می رود این است که سلیقه ی من هم می تواند پیش فرض های مخفی ِ جسنیت گرایانه داشته باشد. در این سال های اخیر، هر وقت که کسی دم از زنانه-نگری و زنانه-نویسی و تلاش برای بسط آگاهانه ی آن در وبلاگستان ِ فارسی زده، من خوشم نیامده. دوست نداشته ام طرز فکر یا روحیه ی خاصی که معمولاً هم با آنچه من در خودم سراغ دارم متفاوت است به عنوان نـُرم ِ رفتار یا استعداد ِ زنانه جا بیافتد. البته حالا هم به چنین جریان هایی زیاد خوش بین نیستم. شاید می ترسم چنین نـُرمی که در بهترین حالت یک نـُرم آماری است به یک نـُرم هنجاری تبدیل شود و نه تنها من ِ نوعی که بیرون ِ این دایره ی آماری قرار می گیرم را به نداشتن ِ اصالت ِ زنانه متهم کند، بل که بدتر از آن، راه ِ انتقاد و پرسش از آن راه و رسم و خصوصیت هایی را که درون دایره قرار می گیرند و اصیل قلمداد می شوند به کل ببندد. در واقع با این که قبول دارم سنجیدن و رد کردن ِ کلیتِ رفتار زنانه بر اساس معیار ِ مردانه یا برعکس اش خطا ست، به این جور زنانه-مردانه کردن ها هم باور ندارم.

البته این هم هست که زنانه-مردانه کردن الزاماً به معنای بستن ِ راه انتقاد و پرسش از رفتارهای زنانه یا مردانه نیست. شاید بتوان معیارهای جداگانه و متفاوتی برای ارزیابی ِ رفتار ِ زنانه و مردانه داشت بدون این که این معیارها صرفاً نـُرم آماری باشند. با این حال، با توجه به این که زنان و مردان قبل از این که زن یا مرد باشند انسان اند و در جوامع انسانی ِ تشکیل شده از هر دو جـنس (و البته جـنس های بینابینی) زندگی می کنند، فکر می کنم برای ارزیابی ِ رفتار و خصوصیت های همه ی این انسان ها می توان و باید معیاری فرا-جسنیتی یا میان-جسنیتی داشت. مگر این که معتقد باشیم معیار داوری نه از زندگی ِ اجتماعی ِ انسان ها در کنار یکدیگر بل که از آسمان نازل می شود.

سوال این جاست که آیا این معیار فرا-جسنیتی می تواند یک جـنس را اساساً از جنس دیگر برتر ارزیابی کند؟ به نظر می رسد که بله، روی کاغذ امکان اش هست که یک معیار داوری با این که از قبل به نفع یک جـنس خاص انتخاب نشده است و برای مثال برساخته ی یک نظام مردسالارانه نیست، وقتی که اعمال می شود برتری ِ یک جـنس نسبت به جـنس ِ دیگر را نشان دهد. ولی واضح است که صرف ِ این امکان، به طور خاص، حقانیت ِ هیچ دیدگاه جسنیت گرایانه یا تبعیض آمیزی را اثبات نمی کند. اگر کسی می خواهد چنین معیاری را پیش بنهد، به نظر من باید استدلال خیلی خیلی خوبی برای دفاع از آن در آستین داشته باشد که نشان دهد چرا همه اعم از زن و مرد و به خصوص در جوامعی که زنان و مردان کنار یکدیگر زندگی می کنند باید چنین معیار ِ نهایتاً تبعیض-آور ی را بپذیرند. این که کسی باد در غبغب بیاندازد و مثلاً با اتکا به نوعی کشف و شهود پیشینی یا ملاحظات "زیبایی شناختی" (که هر دو مورد خوراک ِ برخی از دوستداران ِ فلسفه ی قاره ای است) یک جـنس را از جـنس دیگر پست تر بشمارد، خنده دار (بخوانید گریه دار) است. مسئله این است که همین که معیاری در نهایت یک جـنس را نسبت به جـنس ِ دیگر برتری می دهد خودش دلیلی برای شک کردن به آن است؛ دلیلی که ممکن است بتوان با دلیل ِ بهتری به آن جواب داد، ولی خارج شدن از حوزه ی دلیل آوری و متوسل شدن به رتوریک ِ هنر و زیبایی شناسی (که رتوریک ِ غالب ِ فلسفه ی قاره ای -فلسفه ی ادیبان و سخن وران- است) در چنین بحث هایی آن چیزی است که من سرکوب ِ وحشیانه ی اخلاق به اسم ِ زیبایی شناسی می نامم اش. دم زدن از زیبایی شناسی آن جا که نیمی از انسان ها در طول تاریخ از تحقیر و شرایط نابرابر رنج برده اند و هنوز هم می برند اخلاقی و انسانی نیست. چیزی است در ردیف ِ دوست داشتن و تحسین ِِ هیتلر به خاطر کاریزما و نظم و نبوغ اش. اصلاٌ چیزی به نام ِ "زیبا"ی ضدّ اخلاقی گمان نمی کنم وجود داشته باشد.

تعطیلات

2010-12-30T11:53:00.006-05:00

روزهای خوش را به یاد می آورم دوباره. روزهای پنجره های باز و موسیقی ِ شبانه. روزهای آفتاب ِ دم ِ صبح و خنکای بارانِ عصر. آن شادمانی ِ نهان ِ زیر پوست و آن شعله ی آرام ِ پشت ِ چشم ها را دوباره به یاد می آورم.

زندگی بدون سایه ی سنگین ِ سقف ای که خاک و گچ اش مدام بر سرت ببارد و هر آن تهدید ِ آوار اش در خود مچاله ات کند، زندگی زیر آسمان ِ آبی و خالی که بی انتها و بی معنا ست، چه قدر چه قدر چه قدر زندگی تر می بود.

با موتزارت – کنسرتو پیانو شماره 20

2010-12-24T13:01:00.007-05:00

تراژدی یعنی همین. یعنی همین که هیچ راه گریزی نیست. در عین حال که قدرت انتخاب داری، قدرت ِ این که با انتخاب ات چیزی را تغییر دهی نداری. تنها می توانی تصمیم بگیری که این درد را می خواهی یا آن رنج ِ دیگر را. یک چیزی شبیه به انتخاب ِ میان ِ بد و بدتر است که می گویند. جز این که در وضعیت ِ تراژیک بدی و زشتی ِ گزینه ها آن قدر بزرگ و بی نهایت است که کمّی نمی شود و به قیاس در نمی آید. یا اگر هم به نحوی به قیاس در می آید، تو نزد ِ خویشتن ِ خود ات به این مقایسه و حساب گری راضی نیستی و خوار می شماری اش. نه می توانی دل خوش کنی به این که چیزی که انتخاب اش می کنی کم تر بد است و نه به هیچ ترتیبی می توانی از زیر بار انتخاب شانه خالی کنی. زندگی ِ واقعی است، صورت مسئله ای انتزاعی بر روی کاغذ نیست که پاک اش کنی.

تراژدی آمیزش ِ دردناک ِ جبر و اختیار است. او که به ناتوانی ِ خویش آگاه است و با این حال، با انتخاب و تصمیم اش، عاملیتِ خویش در درد و رنج ِ خود یا دیگران را می پذیرد، او ست که تراژدی را تجربه می کند.

2010-12-22T01:10:00.017-05:00

«با همه ی دشواری های این داستان، با وجود ِ زحمت ها، تردید ها، نومیدی ها، و برخلاف ِ وسوسه های ناگهانی برای تمام کردن ِ ماجرا، من بی وقفه در درون خود عشق را، چونان یک ارزش، تأیید می کنم. در جواب ِ تمام ِ استدلال ها یی که نظام های مختلف برای افسون زدایی، محدود، کم رنگ، و به کل بی اعتبار کردن ِ عشق اقامه می کنند، من هم چنان پا بر زمین می کوبم که: «می دانم، می دانم، ولی با این همه هنوز ...» من این بی ارج کردن ها را به یک اخلاق تاریک اندیش نسبت می دهم، به یک جور واقع گرایی ِ ساختگی، که در مقابل اش واقعیت ِ ارزش را عَلـَم می کنم: من در مقابل ِ هر آن چه که در عشق «جواب نمی دهد»، تأییـد ِ آن چه که ارزنده است را قرار می دهم. این سرسختی صدای اعتراض ِ عشق است: به ازای هر یک از بی شمار دلایل ِ موجه برای عشق ورزیدن به گونه ای دیگر، عشق ورزیدن به صورتی بهتر، عشق ورزیدن بدون عاشق بودن و مانند آن، ندای سرسختی به پا می خیزد که کمی ديرتر می پاید: ندای عاشق ِ مهارناپذیر.»
--رولان بارت، سخن عاشق

بله. عاشق، اگرچه رنجور و دل خسته و ناکام است، اما به شما اجازه نمی دهد ارزش ِ عشق اش را زیر سؤال ببرید. دو پا را در یک کفش کرده است که هر خیانتی هم روا باشد، از تن درآوردن ِ جامه ی عشق به هیچ وجه ممکن نیست. نه که بگوید نمی توانم، می گوید نمی خواهم. واقعاً چرا؟ این اتاق تنگ و تاریک چه دارد که عاشق از آن بیرون نمی آید؟ آیا تا به حال سعی کرده است از آن بیرون بیاید؟ منظورم سعی کردن های پنهانی اش برای یکی دو ساعت فراموش کردن ِ معشوق نیست. فراموش کردن ِ معشوق با کنار گذاشتن ِ عشق فرق می کند. در فراموشی، شاید فراموش کنی که به او فکر کنی یا به او عشق بورزی. اما کناره گرفتن از عشق مستلزم فراموش کردن ِ چیزی یا کسی نیست. نیازی به ندیدن و حرف نزدن با معشوق ندارد. عاشق اگر عشق را کنار بگذارد، معشوق را بیرون از هاله ی عشق اش ملاقات می کند. نه آن طور که همیشه می دید اش، بل که روی زمین.

در این چرا مانده ام. این که چه طور کسی که خودش را سکولار قلمداد می کند و از تقدس گرایی بیزار است هنوز می تواند به لباس عشق در آید. خداپرستی ِ خداباوران - این موجودات ِ مرموز- هم آیا از جنس عاشق بودن ِ من و شما ست؟ مسئله ای است که از پایبند نبودن به آن ناتوان اند؟ اگر این طور باشد که باور و اعتقاد شان امری نیست که با چیزی از جنس بحث و استدلال فرو بریزد. یا شاید کاملاً برعکس، عشق من و شما هم ممکن است با بحث و استدلال سرد شود. هر چه باشد عشق هم، سوای ابعاد ِ گوناگون دیگرش، در بطن خود شامل یک باور ِ ایمانی ست به چیزی شبیه به این که عشق «وجود دارد». یا (اگر عاشق واقع گرایی افلاطونی را مشکل می یابد!) باور به این که به هرحال این تجربه ای که در افراد مختلف کم و بیش مشابه است و عشق اش می نامیم یک تحفه ای دارد که در جای دیگری یافت نمی شود. یک جور ویژه گی، ارزش، زیبایی، یا قداست، که برای زندگی در این جهان ِ زمخت و خالی ضروری است. بله.. این جمله ی آخر عجیب یادآور ِ همان استدلال ِ آشنای هنوزخداباوران ِ پراگماتیست ِ جهان مدرن است (جهانی که به واقع زمخت و خالی هم هست).

این ویژه گی و زیبایی و ارزش را اما ظاهراً کسی نمی داند که از کجا آمده اند. اگر می شد این ها را به معادلات معمول سود و زیان یا مشتقات مرتبه ی چندم شان ترجمه کرد که اسم ِ موضوع ِ سخن عشق نبود. اما این که نمی شود آن ها را به معادلات معمول فرو کاست هم به خودی خود نباید چیزی (مگر همان ویژه گی) به آن ها بیفزاید. یعنی این که فرو- کاسته نمی شود را نباید به معنای تحت الفظی اش گرفت. دلیلی ندارد فکر کنیم که عشق فرا- تر از این معادلات است، یا زمختی اش از آن ها کم تر است.

اصلاً شاید برعکس باید انتظار داشت که دقیقاً فردی که در مورد وجود خدا سکولار است خودش را به دست عشق بسپرد. شاید این کنار گذاشتن ِ هم زمان ِ هر دو باور است که سخت است. این تهی شدن ِ ناگزیر ِ زندگی از معنا. معنا؟ چرایش را نمی دانم اما انگار هر چیزی که فارغ از معادلات سود و زیان برای آدمی عزیز باشد معنا دار می شود و معنا دار می کند. همان طور که خدا برای خداباوران با تِلوس و غایت بودن اش معنا بخشی می کند، معشوق هم با محبوب و مطلوب بودن اش جهان عاشق را رنگی دیگر می زند.

این دو "معنا" اما به غیر از این که خارج از نظام سود و زیان قرار می گیرند، شباهت دیگری هم دارند. هر دو شان به نوعی هم جبری هستند و هم جزمی. با هیچ کدام نه انتخابی در کار است و نه جایی برای شک و تردید باقی می ماند. تقدس ِ خدا را اگر باور کردی دیگر پرستیدن و نپرستیدن اش دست ِ تو نیست. یعنی اساساً هر کسی بنا به فطرت و طبیعت اش رو به سوی غایت خویش دارد و لاغیر. عشق هم که تکلیف اش روشن است. نه با سعی و اراده می توان عاشق شد و نه می توان به خواست خود از آن دست کشید. انگار حتی نمی توان "خواست" از آن دست کشید. مگر شاید وقتی که آن باور ِ ایمانی ِ مرموز به وجود و ارزش و مرتبه ی والای عشق پایین بیافتد و بشکند. شاید آن وقت است که انسان ِ حقیقتاً سکولار می تواند در پی ِ معنا دهنده ی دیگری برای زندگی اش بر آید. معنا دهنده ای که شاید آن هم به جز "ویژه گی" و تفاوت با نظام سود و زیان چیزی برای نازیدن به خود نداشته باشد، اما شاید دست کم بتوان امید داشت که این بار معنایی که به زندگی می دهد معنایی جبری و جزمی نباشد.

2010-12-18T20:02:00.014-05:00

Poe-M

بوسه ای بر پیشانی ات
و دیگر می روم
همین قدر بگویم
که راست می گفتی
که زندگی برای ام
خواب و خیالی بیش نبوده ست
ایمان اگر از دست شود اما
چه شب باشد و چه روز
چه وهم باشد و
چه غیر آن
مگر فرقی می کند؟
تمامِ آن چه می بینیم
یا به نظر می آییم
تنها رویا یی ست درون یک رویا

در میانه ی غوغا ایستاده ام
بر ساحل پرتلاطم امواج
و در دستان ام
این ها دانه های شن اند به رنگ طلا
چه قدر اندک و با این حال چه قدر لغزان اند
چه طور از لای انگشتان ام
به عمق آب می ریزند
وقتی که من
زار زار می گریم
آه ای خدا!
نمی شود سفت تر بگیرم شان و نریزند؟
نمی شود از چنگ این امواج سهمگین
نگاه دارم
حتی یکی از آنها را؟
آیا همه چیز
همه چیز
تنها رویا یی ست
آن هم درون یک رویا؟

-- ادگار آلن پو

برای میم

2010-12-11T02:39:00.005-05:00

هر بار دیدن ِ پیراهن اش در کمد ِ لباس ام شوخی ِ عجیبی است. با آن طرح چهارخانه اش و فضای کمی که اشغال کرده معصومیت دردناکی دارد. به نظر رنگ و رو رفته می آید. انگار بودن اش در کشوی من امر پیش پا افتاده ای باشد! خاطره ی رویدادی را زنده می کند که هرگز اتفاق نیافتاده. انگار مال وقتی باشد که مثلاً آمده اینجا و پیراهن اش جا مانده. یا مال وقتی که اصلاً اینجا زندگی می کرده و پیراهن را هم خودم برایش شسته و اطو کرده و گذاشته ام در کشو. مال وقتی که لباس های مان را در یک کشو کنار هم می گذاشته ایم.

این پیراهن با تمام ِ خاطرات ِ غیر واقعی ای که به یادم می آورد، آنجا حی ّ و حاضر در کشوی من است. واقعی است. با دیدن اش نمی توانم به یاد نیاورم که آن چه غیر واقعی ست نه پیراهن و تمام ِ آن خاطرات، که صاحب ِ واقعی ِ پیراهن است.

2010-03-27T22:37:00.007-04:00

از این دست
تا آن دست ِ آب
تنها خیزی است
و جستی

دریغ
که از آن دست
تا این دست هم
جست و خیزی بیش نیست

2010-03-27T16:29:00.005-04:00

چقدر راحت فراموش می کنیم که کیفیت ِ زندگی مهم است. که ظاهر آراسته ی لحظات مهم است. از یادمان می رود و یک گوشه در تاریکی قوز می کنیم و در سیل سیاه ِ افکارمان غرق می شویم. حواسمان نیست که چراغ را روشن کنیم، سرمان را بالا بیاوریم و اطرافمان را ببینیم. نور اتاق، پنجره ی باز، و حتی جنس ِ خودکاری که با آن می نویسیم اهمیت دارد. زندگی، حتی اگر بی معنا باشد، با لبخند و رقص و موسیقی زیبا تر است.

فیلم ها را نگاه می کنیم، کتاب ها را می خوانیم، رویاهایمان را می پردازیم، و گمان می کنیم زندگی ِ خوب، همانی است که قهرمان ِ داستان ِ رویاهایمان دارد و ما نداریم. همان ایده آل ِ بی وزن ِ شیشه ای... اما کیفیت زندگی به تروتمیز بودن و برق زدن ِ آن نیست. هنر آن است که وسط همین آش شله قلمکاری که خود ِ زندگی هست به جای جفتک انداختن یا یک گوشه کز کردن و رویا بافتن ظریف ببینی و ظریف برقصی. همیشه و همه جا نوای دل ربایی هست برای به رقص در آوردن گوش و هوش. حتماً هست. یعنی باید باشد...

2010-03-21T23:38:00.011-04:00

برایم عجیب است که چه طور گفت و گویی که بین دو نفر، آرام و بدون پرخاش هیستریک نسبت به لبه های تیز و حفره های عمیق بحث جریان می یابد، با اضافه شدن نفر سوم و چهارم فرو می ریزد و تبدیل به مونولوگی مستبد می شود. مونولوگی که اقلیت را در منگنه ی نفی و استهزا سرکوب می کند و با نرمی و مهارت خاصی به او یاد می دهد که اگر بخواهد مخالف خوانی کند، جای او میان جمع نیست. در چنگال ِ این استبداد، موضوع ِ بحث چیزی جز پس-زمینه و حاشیه نمی تواند باشد. موضوعی پیش پا افتاده که همه آن را می دانند و در مورد آن اتفاق نظر دارند. آن چه که به جای موضوع ِ بحث هسته ی اصلی ِ گپ و گفت را تشکیل می دهد، یک نمایش است. نمایشی برای اثبات وفاداری نسبت به حقیقتی بدیهی و تردیدناپذیر و ابراز برائت و بیزاری از آنانی که متاسفانه از درک آن عاجزند. اینجا حرکات دست و سر و چشم و ابرو اهمیت دارند. بالا بردن صدا و کج کردن دهان حیاتی هستند. (آه! قرار نیست الان بحث "فلسفی" کنیم! هر بچه ای هم "می داند" که گوش دادن به موسیقی ِ جدی مناسب چنین روزی که می خواهیم جشن بگیریم و شاد باشیم نیست!)

جالب اینجاست که هر چه جمع صمیمی تر و اعضای آن نسبت به هم گرم تر باشند، این استبداد راحت تر و طبیعی تر شکل می گیرد. غریبه ها باملاحظه ترند. دقیقاً از آن رو که یکدیگر را نمی شناسند، نسبت به هم مؤدب و محتاط اند. به هم نگاه می کنند و سعی می کنند اول طرفشان را بشناسند و از موضع اش سر در بیاورند. اگر احساس کنند که ممکن است در زمینه ای هم-نظر باشند، با لبخند به هم علامت می دهند و منتظر علامت ِ نفر ِ بعد می مانند. کم کم از آن حرف می زنند و پایشان را جلو تر می گذارند. هر چه زیر پایشان محکم تر می شود، هر چه بیشتر مطمئن می شوند، قلبشان تند تر می زند و صدایشان بلند تر می شود... تا وقتی که هیجان بر جمع حاکم می شود و دیگر آن چه که بر زبان جاری می شود حکم حقیقت مطلق را پیدا می کند. این هیجان زیباست. این حقیقت، حقیقتی نو و هم-ساخته است. حقیقتی که می توانست شکل نگیرد. حقیقتی که برای رسیدن به آن مسیری طی شده و بحثی درگرفته است.

مشکل وقتی است که اتفاق ِ نظر از قبل، حتی جایی بدون دخالت ِ اعضای جمع، حاصل شده و آن چه که برای بحث و گفت و گو باقی مانده چیزی جز مازاد ِ هیجانی بی تأمل و پرخاشگر نیست. وقتی بحثی از هیجان آغاز می شود، به خاطر مومنتوم بالایی که از قبل دارد، قادر نیست اقلیتی را که با جمع هم-نظر نیست بر خود سوار کند و با صدای بلندش صدای اعتراض او را خفه می کند – البته اگر اصلاً اعتراضی شکل بگیرد. برای همین است که حقیقت ِ جزمی ِ جمعی این گونه، حقیقت ندارد و ناچار به نمایش است. نمایش ِ قدرتی که ندارد.

2010-03-21T01:27:00.003-04:00

آن چیز
که میان همهمه ی جمع
تنها گیر ات می آورد
گریبان ات را می گیرد
و به گوشه ای می کشاند ات
اسم اش چیست؟
نشانی اش کجاست؟
من گمان می کنم
که حنجره ام
این بار
از او باردار است

2010-03-12T13:10:00.007-05:00

بهاری که سرانجام از راه رسیده
و عطر جادویی هوایش
که دیوانه می کند
از بس دیوانه نمی کند...

2010-03-09T18:48:00.002-05:00

روی تخت به پشت دراز کشیده ام و به آن بعدازظهری فکر می کنم که... چه فرقی می کند... به یکی از همان بعدازظهرهای چند سال قبل فکر می کنم که ایران بودم. آن موقع جوان تر بودم، خام تر بودم، اطمینان ام به خودم بیشتر بود، کتاب خواندن ام آزادانه تر بود، نوشتن ام هم. ولی آن موقع هم زیاد به پشت دراز می کشیدم و خیال بافی می کردم. هنوز هم این عادت را دارم. فکر می کنم چه می شود اگر ناگهان از خواب بیدار شوم و ببینم که واقعاً یکی از همان بعدازظهرهای بهاری ِ اوایل بیست سالگی است. فرض کن با صدای اس ام اس ِ دوستی از خواب پریده ام. از این رؤیای عجیب بیدار شده ام. به ساعت ام نگاه می کنم. به تاریخ. به دور و اطرافم نگاه می کنم و خودم را در اتاق سابق ام می یابم، اتاق ام، با آن میز بزرگ و آینه و پرده های آبی رنگ اش. بعدش چه کار می کنم؟ لحظه ی منحصر به فردی است لحظه ی ایستادن و بی خیال عقب گرد کردن ِ زمان. نفسی به راحتی می کشم یا مضطرب و نگران می شوم؟ شاید اول اس ام اس ِ دوست ام را می خوانم -- نمی دانم از فرط آرامش ِ خیال یا از فرط اضطراب. شاید تمام این رؤیای طولانی را در ذهن ام مرور می کنم و به فکر فرو می روم: این است آن چیزی که قرار است برای من رخ بدهد؟ آیا واقعاً "قرار است" این چیزها اتفاق بیافتند یا می شود جلویشان را گرفت؟ آیا می شود در همین لحظه ماند؟ می شود در همین لحظه مرد و برای ابد تثبیت شد؟

چرا آن شهر، آن خانه، آن اتاق... آن تاریخ، که فقط چند سال پیش بود... همه و همه این قدر دور و دست نیافتنی شده اند؟

2010-01-31T00:28:00.004-05:00

بیهوده
به پای هیچ
می گرید

نگفته های نگفتنی
نداشته های نداشتنی
...

و خمیازه ای
که چه آسان
طرح غمناک دهانش را
می شکند

2010-01-07T22:43:00.004-05:00

دانه های برف
پشت حلقه های دود
می رقصند
یکی سرد است و پایین می آید
آن دیگری داغ است و...
نه
نگاه کن
هر دو
پریشان ِ باد اند
هیچ جا نمی روند

2009-09-26T13:30:00.008-04:00

دست های ما
کوتاه بود
و خرماها بر نخیل

ما دست های خود را بریدیم
و به سوی خرماها
پرتاب کردیم

خرما
فراوان بر زمین ریخت
ولی ما دیگر
دست
نداشتیم.

شعر "دست های بی خرما"
کیومرث منشی زاده

2009-09-06T20:57:00.002-04:00

تاریکی شب را
که بی تردید از سر جبر است
- نه زاده ی قهرِ خورشید
یا نشان ِ بی مهری اش -
دوست می دارم

2009-07-14T14:07:00.004-04:00

یک اصل ساده هست که با رعایت آن دیگر نیازی نیست شب و روز به این فکر کنی که با چه کسی چه رفتاری مناسب ترین است: صداقت.

2009-04-09T18:04:00.004-04:00

چه طاقتی دارد
شاخه ی ساده ی گل
- که راستی
چندان هم زیبا نیست -
وقتی میانه ی راه
سرسری نگاهش می کنی
و لب به تحسین می گشایی:
چه زیبا!

تحسین ِ "زیبایی"
تحسینی
که در شتاب قدم هایت
میان او و تمام گل های باغ
تقسیم می شود

2009-04-07T09:27:00.004-04:00

تو که خدایی
اگر،
تنها یک بار
زمان را بگو بایستد
مکان را بگو خم شود
و تا باورت کنم
مرا به آنجا برسان
بی دلیل

و این را هم بدان
که این
آزمونی برای سنجیدن تو نیست
تو باشی یا نباشی
من منم
تو تویی
و او
آنجا ست

پس تنها به خاطر دیگری ست
اگر این فرصت را
به تو داده ام
خواهی غنیمت بشمار و باش
خواهی هزار و یک دلیل بیاور
و نباش

برای مه

2009-04-06T21:02:00.002-04:00

در سکوت کتابخانه
گوشه ای نشسته ام
غرقــه در روزمرگی و
بی حوصله از تورّق کتابی
کسالت بار
ناگهان
لرزشی خفیف میان پره های بینی ام
سرخوشی ِ نابهنگام ِ هیجانی کوتاه
و یـک عطسه!

2009-04-05T14:12:00.009-04:00

زیر لباس هایم
مردی و زنی
به هم آمیخته اند
یکی برهنه
و دیگری غایب
یکی در لباس ِ تن
و دیگری
لخت ِ لخت

2009-04-01T10:19:00.005-04:00

نیمه شـب
پنجره ی باز ِ چارطاق
نـه دریچه ای بـه جهان
که دروازه ی تاریک ِ جهان است
به آن پایین
یا آن بالا

و بر پنجه ی پا
هر شب
کسی
در آستانه ی این دروازه
ایستاده است
و تمرین تعادل می کند

2009-03-28T17:49:00.003-04:00

ساده
مثل صفحه ای
که ورق می خورَد

2009-03-28T11:02:00.011-04:00

Erstarrung

بیهوده برف را می کاوم
در پی رد پایی از او
که دست در دست
مرغزاران سبز را
با من قدم می زد

می خواهم ببوسم
زمین را
با اشک های سوزان ام
در برف و یخ فرو روم
تا روی خاک را ببینم

کجا شکوفه ای خواهم یافت
یا برگ سبزی
تمام گل ها پژمرده اند
رنگ به رخسار چمن نیست

پس آیا هیچ یادگاری
از اینجا
با خود نخواهم برد؟
اگر آرام بگیرد
این درد
کیست که بار دیگر
با من بگوید از او؟

قلب ام
دیگر نمی تپد انگار
یخ بسته در آن
عکس او سرد و سخت
گر بار دیگر
گرم شـود دل ام
عـکس او هـم
از دست خواهد رفت!

* شعر از Wilhelm Müller
موسیقی از Franz Schubert
ترجمه ی انگلیسی از Celia A. Sgroi

2009-03-28T00:48:00.004-04:00

آسمانی بلند
آبی
ابری
مـه آلود
و پرنـده ای که آرام
شاخه ی تـُردی را گـُزیده

2009-03-26T17:45:00.003-04:00

اتاقی هست
که چهار دیوار دارد
و دری
که به راهرویی باز می شود
با دیوارهایی

بیرون راهرو
جهانی است
که چون نگاه می کنی
بی انتها ست

دیوارهای این جهان
نامرئی اند

2009-03-25T18:49:00.005-04:00

درست مثل
یکی از آن قطره های باران
که یک روز معمولی
- مثل امروز -
نه بر شیشه ی پنجره ای
یا دست و سر و موی کسی
که در جـایی دور
باریده است
و کسی نمی داند

2009-03-24T10:16:00.006-04:00

شبانه
خسته و گیج
از تمام بوهای خیس
یک گوشه افتاده است
دامن کهنه ی آبی

2009-03-23T20:37:00.013-04:00

در رگ های ام می دوید و
- با نوک چاقویی -
من
به دنبال اش

با Michael Dudok de Wit

2009-03-23T00:23:00.016-04:00

دیری ست
دیوانه ای
در من
خم می شود
سنگ بر می دارد
با قدرتی عجیب
خشمی غریب
عجزی شگفت
سنگ پشت سنگ
می زند
به قاب عکس های خاطره
بر پیشانی ام
تا مگر شاید
شیشه ای ترک بخورد
قابی بشکند
عکسی بیافتد
از آن بالا
روی زمین
تا از رد پایی شاید
پایی برخیزد
دستی بجنبد
خرده شیشه ها را کناری بزند
بیرون قاعده و
قرار بی رحم بازی
بیاید
دست دیوانه ام را بگیرد
و بگویدش
آرام...

2009-03-14T20:19:00.003-04:00

حکمت و فلسفه
نمی شناسد
اشک

2009-02-28T18:25:00.004-05:00

در آغوش می گیرم اش
و می دانم
آن پشت
به جایی نگاه می کند
و پلک می زند

2009-02-12T09:03:00.004-05:00

در چشمان ات
چراغی روشن مانده
بی نور

هنوز نفهمیده ای انگار
که صبح شده

2009-01-10T13:48:00.006-05:00

همیشه منظره ی زن و مردهایی که صبح ها در پارک ها می دویدند به نظرم مضحک بود و نمی دانستم چرا. دلیلی برایش نداشتم: چرا که نه، ورزش می کنند که تنی سالم داشته باشند. که وقتی می آیند دو کلمه کتاب بخوانند مثل من کمرشان درد نگیرد. حالا می بینم که چیز خنده دار، که از قضا غم انگیز هم هست، در رفتار آن آدم ها نیست. در نیاز آدمیزاد به تندرستی هم نیست. نکته ی بسیار ساده اینجاست که این آدمها دارند انرژی شان را جایی مصرف می کنند که دقیقاً به هیچ کاری نمی آید. صبح زود بیدار می شوند، هلک و هلک به پارک می روند و با کلی تشریفات و تیپ و قیافه کاری می کنند که هیچ معنایی برای جهان ندارد، چیزی را به حرکت در نمی آورد، در چرخه ی طبیعت تبدیل به چیزی نمی شود، تنها به خودِ شخص ورزشکار احساس سلامتی و نشاط و زنده بودن می دهد. همین است. انگار ارتباطِ مستقیم مان با طبیعت قطع شده و دیگر لازم نیست برای تأمین نیازهایمان انرژی فیزیکی صرف کنیم. در یک کلام، ماشین هایی خلق کرده ایم که به جای ما در طبیعت، در دنیای واقعی زندگی کنند و خودمان از فرط نبودِ عرصه برای تعامل به حاشیه رانده شده ایم، به سالن های ورزش، به بازی های کامپیوتری، به جدول های روزنامه... (حتی به کنجکاوی های علمی؟!) چیزی باید تن و ذهن ما را ورزش بدهد که نپوسیم، چرا که در یک جزیره ی پرت بدون تأثیر بر جهانِ بیرون زندانی شده ایم و دیگر هیچ چیز به طور طبیعی نیروهای ما را به کار نمی گیرد.
می دانم، می شود اینطوری نسخه نوشت که بیایید از این به بعد پیاده این طرف آن طرف برویم، باغچه ی حیاط خانه را خودمان بیل بزنیم، برای جمع و تفریق از ماشین حساب استفاده نکنیم و غیره. اما مگر دیوانه ایم که به خودمان زحمت الکی بدهیم؟ تازه، گیرم که این کار را کردیم. چه فرقی می کند؟ دستِ جهان دیگر برایمان رو شده است! میدانیم که تمامِ اینها فقط حکم یک بازی را دارند و اگر حالش را نداشتیم پیاده برویم میتوانیم تاکسی بگیریم، یا اصلاً نرویم. میدانیم اگر نیروهایمان را به کار نگیریم، برای کلیت جهان اتفاق خاصی نمی افتد و تنها ممکن است خودمان کسل و ضعیف و بیمار شویم. بله، حالا دیگر همه چیز حکم ورزش صبحگاهی را دارد.

2008-12-31T03:01:00.006-05:00

این صدایی که صدای من است از کجا می آید؟ ته چاه کجاست و چه کسی آنجاست؟ احتمالاً یک تاریخ دانِ عاقل اما کم حافظه با دفتر و دستک و عینک اش آن پایین نشسته و قبل از این که به هر صدایی اجازه ی صدور و عبور بدهد یک دور تمام دفترهایش را ورق می زند و بعد از تمام حساب و کتاب های دنیا صدای خسته و بیچاره ی مرا می فرستد بالا. اصلاً کسی شنید که چی گفتم؟ نه، گوش های دنیا به روی چیزی که این طوری جویده شده و از هفت خوانِ تاریخ گذشته بسته است. چیزی شنیدن دارد که مثل یک حرکتِ بی خیالِ قلم مو روی بوم، مثل یک جیغ، مثل سیبی که به ضرب باد از شاخه می افتد زاده ی یک حادثه باشد. تاریخ دانِ من توالیِ حادثه ها را برایم ضبط و ثبت کرده و تجربه ی زنده ی حادثه را از من گرفته! چه قدر لحظه های بعد سیگار و الکل که بی پروا می شوم خوب است...

2008-12-10T18:19:00.016-05:00

Gefror'ne Tränen

قطره های یخ می ریزند
از گونه هایم
چه طور نفهمیدم
که دارم می گریم؟

آه قطره ها، قطره های اشک ام
این قدر کوچکید یعنی
که یخ بزنید
چون ژاله ی خنک صبحگاهی؟

با این همه
چنان داغ و سوزان
می جوشید از دل ام
که گویی می خواهید
تمام برفِ زمستان را
آب کنید!

* شعر از Wilhelm Müller
موسیقی از Franz Schubert
ترجمه ی انگلیسی از Celia A. Sgroi

برای نگین

2008-12-05T16:53:00.010-05:00

اضطرابی تلخ
بر گلوی فنجان ِ ساده:
او که می نوشد
از من،
هیچ می داند آیا
که گلوی ام
میان انگشتان اش
تب کرده است؟

2008-11-16T02:17:00.004-05:00

آرزو یی در سر و
حجمی ملافه لای پا
از پهلویی به پهلوی دیگر
غلت میزند
انسان
بیچاره شده است
خوابش نمی برد

2008-11-08T22:38:00.006-05:00

چرا در حضور دیگران همه چیز چنان سرعتی می گیرد که کلماتی این چنین بی معنی و بی ربط از دهانم بیرون می جهند؟ منی که مقابل آنها ایستاده کیست؟ کاش قدرتی داشتم که می توانستم چنین لحظات شگفت آوری را بازسازی کنم. دوباره خودم را در یک موقعیت قبلی قرار دهم و مسیر درونی افکارم را دنبال کنم ببینم واقعاً چه چیزی عکس العمل های مضحکم را شکل می دهد. قوه ی تفکر (و به خصوص قوه ی تمسخر) ام کجا می رود؟ چه چیزی بی معنا می شود در هنگام تجربه ی ارتباط؟ جهان درونی ام این قدر پیچیده و تودرتو شده که از هیجان ِ یافتن ِ راهی به بیرون منطق اش را از دست میدهد؟ لعنت به راه های ارتباطِ آسان و بدون تماس! لعنت بر هر چیزی که چشم در چشم ِ کسی نگاه کردن و حفظ آرامش و احساس و خرد و شعور را برایم تا این حد سخت کرده!

2008-11-03T07:26:00.002-05:00

سنگ به سنگ
دیواری ساختیم
با هم
بلند
و بلندتر
تا اینکه یک روز
دیگر ندیدم ات

2008-07-08T06:50:00.011-04:00

خواست ِ زیبایی هم می‌تواند به‌سادگی برآمده از حسادت به زیبا باشد. این خواست وقار و متانت ندارد. وقتی كه زیبا و زیبایی‌اش را اینجا و آنجا می‌بیند دست و پایش را گم می‌كند. می‌خواهد توری ببافد كه همه را با هم صید كند. لباسی بدوزد كه از هیچ زیبا یی زشت‌تر نباشد، لباسی به زیبایی ِ همه‌ی زیبایان و البته به قامت خودش. باید پرسید كدام زیبایی برازنده‌ی من است و كدام زیبایی برازنده‌ی من نیست. كدام زیبایی در من هست و كدام نیست. از آن زیبایی‌ها كه در من نیست و برازنده‌ی من است كدام می‌تواند در من باشد و به چه قیمتی و چرا و آیا باید؟ باید پرسید كدام زیبایی روح مرا تغذیه می‌كند و كدام زیبایی تنها از طریق تغذیه‌ی روح دیگران روح مرا تغذیه می‌كند...

(By Grezegorz Kmin)

2008-07-08T06:29:00.004-04:00

... چیزهایی هم هستند كه از حیطه‌ی اراده و اختیار آدم خارج اند. سؤال این‌جاست كه این‌ها بی‌ارزش‌ترین‌ها هستند یا تنها امور ارزشمند ...

2008-07-05T07:15:00.003-04:00

هیچی و پوچی همه‌چیز را زمانی می‌توان با پوست و گوشت درك كرد كه داری قدمی برمی‌داری. همان لحظه‌ای كه پایت می‌تواند در این نقطه یا آن نقطه فرود بیاید. لحظه‌ای تردید: كدام‌ یك؟ و بعد هراسی عظیم: چه فرقی می‌كند؟

2008-07-02T17:53:00.006-04:00

عذرخواهی

سدی از غرور و سیلی ازغم
ویرانه‌های غرور و ...
قایق‌های كوچك ِ شادمانی
بر سیل ِ غم

2008-06-26T13:23:00.009-04:00

The Moral Birds and the Bees S.e.x and Marriage, Properly Understood
By Roger Scruton

در انگلستان دهه‌ی چهل، در آن دورانی كه پدر و مادر من عشق‌بازی می‌كردند، اصطلاحاتی مثل ”بااخلاق“، ”نجیب“ و ”زندگی عفیفانه“ دقیقاً به رفتار جنسـی مربوط می‌شدند. بی‌اخلاقی به معنی هرجایی-خوابیدن بود (و واژه‌ی ”خوابیدن“ چه‌قدر این‌روزها معصوم به نظر می‌رسد!)؛ گستاخی به معنای پیش‌قدم‌شدن ناخوانده،‌ و ناپاكی به معنای هر رفتاری بود كه ابژه‌ی جنسـی را بر سوژه‌ی عشق‌ورز مقدم می‌داشت. اخلاقِ جنسـی از دلِ دو پیش‌فرض محكم و به‌ظاهر تغییرناپذیر سر بیرون آورد: این كه عمل جنسـی تنها زمانی عاری از گناه است كه با ازدواج تقدیس شود، و این‌كه ازدواج پیمانی است بین زن و مرد‌ برای اشتراك در زندگی‌، دارایی و خانواده در غم و شادی،‌ تا زمانی كه مرگ آن‌ها را از هم جدا كند.

دهه‌ی شصت این تصویر را به هم ریخت. از این دوران به بعد آزادی جنسـی آن‌قدر گسترش یافته‌است كه اكنون بسیاری از افراد رفتار جنسـی را كاملاً خارج از حیطه‌ی داوری اخلاقی می‌دانند. اغلب این‌طور می‌گویند كه واقعاً مهم نیست افراد با هم چه كاری انجام می‌دهند، مشروط بر این كه خودشان آزادانه از آن لذت ببرند. شكی در این نداریم كه پدوفیلی (بچه‌بازی) درست نیست، اما به این خاطر كه توافق واقعی اشخاص نیاز به بلوغ آن‌ها دارد. وگرنه آن‌چه كه افراد بالغ با توافق یكدیگر در خلوت خودشان انجام می‌دهند به لحاظ اخلاقی قابل سرزنش نیست.

حال می‌توان این خط فكری را پذیرفت و هم‌چنان به زناشویی به‌عنوان نهاد ارزشمند منحصربه‌فردی كه در میان چیزها جایگاه ویژه‌ای دارد اعتقاد داشت. می‌توان به این مطلب استناد كرد كه كودكان به خانواده احتیاج دارند، و خانواده‌ها به‌ ازدواج به‌عنوان یك اصل تعهدآور وابسته‌ هستند. البته می‌توان به این مطلب اذعان كرد و درعین‌حال عقیده‌ داشت كه داشتن روابط بیرون از ازدواج، یا بی‌قیدی جنسـی در چارچوب ازدواج (مثل مجالس سكـس گروهی و تعویض شریك جنسـی) نیز اشكالی ندارد. هرچند كه در این صورت باید هم‌چنین عقیده داشت كه عشق زناشویی می‌تواند بدون وفاداری جنسـی دوام بیاورد، این ‌كه حسادت می‌تواند از عشق جنسـی زدوده شده و در نهایت از صحنه خارج شود، و این كه ازدواج می‌تواند بدون نوعی تعهد وجودی كه در آن زن و شوهر زندگی خود را وقف یكدیگر می‌كنند ادامه پیدا كند. باید اعتقاد داشت كه لذت جنسـی می‌تواند به‌عنوان امری مضاف بر عواطف شخصی ما در نظر گرفته شود، امری كه می‌تواند در هر شرایطی مستقل از قیدوبندهای شخصی و اخلاقی تجربه گردد. در یك كلام باید اعتقاد داشت كه موجودات انسانی با آن موجوداتی كه در هنر و ادبیات ما توصیف شده‌اند زمین تا آسمان تفاوت دارند؛ آن موجوداتی كه میل جنسـی در آن‌ها به ‌صورت عشق اروتیك درآمده و عشق اروتیك نیز معمولاً آرزوی ازدواج را در پی داشته‌است.

بسیاری از افراد تمام این مطالب را قبول دارند. آن‌ها كه به‌واسطه‌ی نتایج ”تحقیقات“ مؤسسه‌ی كینزی، روایت اغراق‌آمیز مارگارت مید از سكـس در ساموآ، راست‌كیشی آزادی‌خواهانه‌ی رایك - فروم - نورمن او براون، و آرای قانون‌ستیزان (antinomian) متأخری نظیر میشل فوكو متقاعد شده‌اند، گمان می‌كنند كه تلاش‌ برای تمییز درست از نادرست در رفتار جنسـی، جداكردن روابط جنسـی مشروع از نامشروع، و احاطه كردن عمل جنسـی با نوعی اخلاق ”ناپاكی و تابو” (آن گونه كه انسان‌شناسان اولیه آن را توضیح می‌دادند) هم غیرضروری و هم ظالمانه است. آن‌ها عقیده دارند كه تنها واكنش درست به مشكل ایجادشده پیرامون سـكـسوالیته این است كه قبول كنیم اساساً مشكلی در میان نیست. به تعبیر فوكو، این ما هستیم كه با دست خودمان از عمل جنسـی مشكل می‌سازیم، و این كار را برای تقویتِ روابط سلسله‌مراتبی و ظالمانه‌ای میكنیم كه هیچ حسن قابل‌‌تصوری برای ما ندارند. با بیرون راندن اخلاق جنسـی از صحنه می‌توانیم خود را از شر ”زنجیرهای بسته‌شده به ذهن“ خلاص كنیم تا از لذت‌های بی‌ضرری كه بدخواهان مدت‌ها از ضایع كردن آنها لذت برده‌اند برخوردار شویم.

به زعم پرچم‌داران آزادی جنسـی، هدف حقیقی سكـس اظهار عشق یا به‌وجودآوردن فرزند (كه خود راه دیگری برای اظهار عشق است) نبوده و بل‌كه دریافت احساساتِ لذت‌بخش است. از نظر آن‌ها، آغاز سكـس زمانی است كه یاد بگیریم بر احساس گناه و شرم غلبه كنیم، تردید‌های خود را كنار بگذاریم و از آن‌ چیزی كه در ادبیات آنان (كه به‌سرعت در حال تبدیل شدن به ”آموزش جنسـی“ در مدارس ماست) ”سكـس خوب“ نامیده می‌شود لذت ببریم. این می‌تواند با شریكی از هر جنس اتفاق بیافتد، و نیازی به هیچ‌گونه آماده‌سازی سازمانی و تأیید اجتماعی هم ندارد.

با این تصویر، پدیده‌ای كه ما را از سایر حیوانات جدا می‌سازد و نیاز به یك اخلاق جنسـی، به نام میل (desire)، را ایجاد می‌كند نادیده گرفته می‌شود. میل جنسـی میلی معطوف به احساس كردن نیست؛ بل‌كه میلی‌ست معطوف به یك شخص: منظورم دقیقاً یك شخص است، نه بدن او كه به‌عنوان ابژه‌ای در جهان فیزیكی درك می‌شود؛ شخصی كه به‌عنوان یك سوژه‌ی تجسم‌یافته درك می‌شود، كسی كه در او نور خودآگاهی می‌درخشد و با من روبه‌رو می‌شود، چشم دربرابر چشم (eye to eye)، و من دربرابر من (I to I). میل حقیقی نوعی درخواست نیز هست: درخواستی برای دوطرفه‌بودن، تقابل و نوعی تسلیم مشترك. به همین دلیل است كه سازش‌كارانه، حسادت‌آمیز، و هم‌چنین خطرناك است. دنبال‌كردن یك دریافت حسی صرف هیچ‌گاه نمی‌تواند این‌گونه سازش‌كارانه، حسادت‌آمیز و خطرناك باشد. این‌جاست كه تمایز میان امر اروتیك و امر پورنوگرافیك مشخص می‌شود. ادبیات اروتیك درباره‌ی خواستنِ شخصِ دیگری است؛ اما ادبیات پورنوگرافیك درباره‌ی خواستن سكـس است.

ماهیت بینا-شخصیِ میل توضیح می‌دهد كه چرا پیش‌روی‌های ناخوانده از طرف كسی كه هدف این پیش‌روی‌ها قرار می‌گیرد رد می‌شوند و چرا می‌توانند اهانت محسوب گردند. توضیح می‌دهد كه چرا تجاوز این‌قدر جرم بزرگی است: تجاوز تعرض به آزادی قربانی، و كشاندن یك سوژه به جهان اشیاست. اگر بخواهیم میل را با اصطلاحات طرف‌داران آزادی توصیف كنیم، توضیح دادن سبعیت و توهین‌آمیزبودن تجاوز غیرممكن می‌شود. در واقع توضیح دادن تقریباً هر چیزی در رفتار جنسـی انسانی غیرممكن می‌شود. به همین دلیل است كه جامعه‌ی ما اكنون این‌قدر درباره‌ی سكـس گیج است. ما طرف‌دار یك برداشت خنثی و علمی از سكـس هستیم كه آن را نوعی دریافت حسی ِ لذت‌بخش در جاهای خصوصی بدن (كه به‌سرعت دارند از حالت خصوصی خارج می‌شوند) معنا می‌كند. و با آموختن این طرزفكر به كودكان، آن‌ها را به سمتِ پیداكردن كنجكاوی و علاقه‌ای نابالغ و شخصیت‌نیافته‌ نسبت به جنسیت خودشان سوق می‌دهیم. در عمل برداشتی از سكـس را در سر می‌پرورانیم كه در دل‌ می‌دانیم بد است. چرا كه در یك سطحی همه‌ی ما به چیزی كه دقیقاً خلاف آن رفتار می‌كنیم صحه می‌گذاریم، به این كه راه درست ”آموزش سكس“ مجوز دادن به لذت نیست بل‌كه منع كردن آن از طریق پرورش دادن شرم و حیاست. و به‌تدریج كه جامعه‌ی ما احساس شرم‌اش را از دست می‌دهد، شروع به ترسیدن برای فرزندان‌مان می‌كنیم، از فكر كردن در مورد تمام آن پدوفیل‌های بیرونِ خانه دیوانه می‌شویم، پدوفیل‌هایی كه درحقیقت همین‌‌جا و در درونِ خانه هستند، همین انسان‌هایی كه باعث می‌شوند فرزندان‌شان نسبت به سكـس علاقه‌ای شخصیت‌نیافته پیدا كنند.

اخلاقیات سنتی برای این نبود كه جلوی لذت جنسی را بگیرد، بل‌كه برای این بود كه به پرورش میل جنسی، در حكم پیوندی هویت‌دهنده میان انسان‌ها، كمك كند. شرم مانعی بود كه انرژی اروتیك در پشت آن جمع می‌شد تا بتواند به‌ صورت میل سرریز كند. ازدواج به‌عنوان تجلی سازمانی این میل فهمیده می‌شد، نه راهی برای محدودكردن یا نادیده‌گرفتن آن. نخستین هدف ازدواج این بود كه به‌هم‌پیوستن پارتنرها را تقدیس كند و آن‌چه را كه در غیر این صورت یك قرارداد عرفی برای زندگی با یكدیگر می‌بود به امری مقدس تبدیل گرداند. این همان برداشتی از زناشویی است كه در اروپای قرون وسطی پدیدار شد و در ادبیات عاشقانه‌ی ما نیز مقدس و گرامی داشته شده‌است. تمدن‌های دیگر نیز، با وجود تمام سنت‌های متنوعی كه آن‌ها را از هم متمایز می‌كرد، حقیقتاً مغایرتی با این برداشت نداشتند. فرهنگ‌های اسلامی، چینی، ژاپنی و هندو كاملاً با این دیدگاه هماهنگ بوده‌اند؛ چرا كه میل جنسی را نه به‌ شكل یك هوس زودگذر، بل‌كه به‌ صورت یك قید وجودی نمایانده‌اند كه باید با شرم و تردید مهار شود، تا زمانی كه به صورت اجتماعی مهر تأیید خورده و با تشریفات و آداب و رسوم پذیرفته شود.

بااین‌حال، همانند سایر حس‌های اخلاقی، ارتباط میان میل و زناشویی نیز، هم معنایی ذهنی دارد و هم نقشی اجتماعی. معنای ذهنی آن در تجلیل و عزت‌بخشیدن به رانه‌های جنسی ما نهفته است كه از قلمروی هوس فراتر برده شده و به‌ شكل تعهدات عقلانی بازمعنا می‌شوند. نقش اجتماعی آن نیز این است كه فداكاری‌هایی را كه نسل آینده به آن‌ها نیاز دارد آسان‌ كند. ازدواج تنها پیوندی میان مرد و زن نیست؛ بل‌كه میدان اصلی‌ای است كه در آن سرمایه‌ی اجتماعی دست به دست می‌شود. با مقید كردن ارضای جنسی به به‌دنیاآوردن فرزندان، ازدواج ضمانت مضاعفی برای یك خانه‌ی ایمن فراهم می‌كند: ضمانتی كه از عشق اروتیك سرچشمه می‌گیرد و ضمانتی كه ناشی از عشق مشترك به فرزندان است. این امر مهر و عطوفت پایداری را به كودكان نوید می‌دهد، یك فضای امن، مثال‌های اخلاقی، و انضباط اخلاقی.

تمام این مسائل این‌قدر بدیهی هستند كه به‌زحمت توجه كسی را جلب می‌كنند. چنان‌كه جیمز او ویلسون نشان داده‌است، متولد شدن از مادری مجرد مهم‌ترین عامل روی‌آوردن كودكان به زندگی مجرمانه بوده‌است، عاملی مهم‌تر از هوش، نژاد، فرهنگ، یا آموزش. بنابراین همه‌ی ما همواره عمیقاً به ازدواج به‌عنوان تنها راه شناخته‌شده برای بازتولید نظم اخلاقی علاقه‌مند هستیم. دوست داریم اطمینان حاصل كنیم كه این نهاد، مبتذل یا ضایع نمی‌شود، به یك كاریكاتور دیسنی‌لندی تقلیل نمی‌یابد، و یا از جایگاه ممتاز خود در میان چیزهای دیگر، كه به بیانِ اجتماعی پیوندی میان نسل‌هاست، بیرون رانده نمی‌شود.

در یك جامعه‌ی دینی، ازدواج روی‌دادی دینی است: قراردادی میان انسان‌های فانی نیست، ‌بل‌كه سوگندی‌ست در پیشگاه خدایان. چنین ازدواجی پیمان میان زن و شوهر را از یك ساحت عرفی یا سكولار به یك ساحت قدسی فرا می‌برد، چنان‌ كه اگر كسی این پیمان را بشكند گویی به مقدسات توهین كرده‌است. ازدواج مدنی (چنان كه در دوران مدرن به‌واسطه‌ی انقلابیون فرانسوی باب شد) به‌تدریج جایگزین این نهاد دینی شده‌است، به طوری كه حالا ازدواج توسط مراجع مدنی اداره می‌شود و تغییر ایجاد شده در وضعیتِ افراد {به‌واسطه‌ی ازدواج} دیگر، مانند گذار از ساحت عرفی به قدسی، یك تغییر هستی‌شناختی نیست، بل‌كه تغییری حقوقی است. درعمل ازدواج تبدیل به یك قرارداد شده‌ و رفته‌رفته ویژگی موقتی و مشروط ِ تمام ترتیبات عرفیِ محض را به خود گرفته‌است. این امر منظور نظرِ آن‌هایی نبود كه ازدواج مدنی را ایجاد كردند. درواقع با به‌دست‌گرفتن و عرفی‌سازی نهاد ازدواج، دولت قصد داشت امتیازات مالی و ضمانت‌های قانونی‌ای اعطا كند كه جای‌گزین تأییدِ دینی شده و بنابراین به پایدارماندن تعهدات ما كمك كنند. مبنای انجام این كار باور به این مسئله بود كه ازدواج برای آینده‌ی جامعه حیاتی است. دولت با امتیازبخشیدن به وحدت وفادارانه میان مرد و زن عملاً از اخلاقیات جنسی سنتی حمایت كرد. و برای این كار دلیل خیلی خوبی داشت، این كه آینده‌ی جامعه بر چنین وحدتی وابسته است.

بااین‌حال، اكنون، قرارداد ازدواج در حال گسترده‌تر شدن و دربرگرفتن اخلاقیات روادارانه است. رفته‌رفته ازدواج دیگر وحدتی فداكارانه میان عشاق نخواهد بود كه نسل‌های آینده در آن سهمی داشته باشند؛ بل‌كه قراردادی خواهد بود موقتی و میان انسان‌هایی كه همین حالا زندگی می‌كنند. از این منظر است كه ما باید به بحث بر سر ازدواج هم‌جنس‌ها بپردازیم.

درواقع این بحث دعوایی بر سر حقوق، آزادی، و یا فرصت زندگی هم‌جنس‌گراها نیست؛ بل‌كه بحثی درباره‌ی خود نهاد ازدواج است. آیا اگر ازدواج این‌چنین از فرایند بازتولید اجتماعی جدا شود، می‌تواند هم‌چنان جایگاه ممتازش را در اندیشه‌ی اخلاقی ما حفظ كند؟ عرفی‌سازیِ ازدواج، پیشاپیش به طلاق آسان، چندهمسری پیاپی، و ناامنی روزافزون برای كودكان انجامیده‌است. ولی ازدواج در معنای بنیادین‌اش شكلی از تعهد مادام‌العمر است، كه نسل‌‌های غایب هم در آن سهمی دارند. اگر ازدواج بتواند میان پارتنرهای هم‌جنس‌ انجام شود، دیگر چیزی بیش از یك قرارداد برای زندگی‌كردن با یكدیگر نخواهد بود و امتیازات حقوقی و مالی اختصاص‌یافته به آن نیز غیرموجه و خطرناك جلوه خواهد كرد، موارد مستعدِ بسیار برای مرافعه و دعوا. اختلاف‌های میان عشاق، كه تا سطح دعواهای زناشویی بالا برده می‌شوند، تلخی و شدت بیش‌ازاندازه‌ای خواهند یافت، و شیفتگی‌های گذرا میان دوستان و هم‌كاران به‌عنوان واقعیت‌های رسمی به آن‌ها تحمیل خواهد شد. درعمل، ازدواج، به مثابه نهادی كه جامعه از طریق آن تأیید و پشتیبانی خود را از پرورش كودكان ابراز می‌كند، دیگر وجود نخواهد داشت.

نیاز به هماهنگ‌كردن نهادها با امیال ما به‌جای شكل‌‌دادن امیالی هماهنگ با نهادها یكی از ضعف‌های بزرگ آمریكاست. تحت تأثیر میراث پاك‌دینی (puritan)، آمریكایی‌ها ریاكاری را به‌عنوان رذیلت و گناهی جدی در نظر گرفته و آن را چنان حالت اسفناكی می‌دانند كه باید به هر قیمتی از آن اجتناب كرد. اگر تنها راه برای اجتناب از گناه این باشد كه گناه‌های خود را به شكل تفریحات معصومانه بازتعریف كنیم، آمریكایی‌ها دقیقاً همین كار را انجام می‌دهند. در سایر نقاط جهان انسان‌ها یاد گرفته‌اند كه ازدواج را به‌عنوان تنها شكل عاری از گناهِ رابطه‌ی جنسـی بستایند، حتی اگر خودشان نتوانند مطابق با این ایده زندگی كنند. برای غیرآمریكایی‌ها، معمولاً مهم این است كه ظاهر را حفظ كنند، به تقصیر‌كار بودن‌شان معترف باشند، و آماده باشند كه وقتی كار به جاهای باریك می‌كشد معشوق را به خاطر همسر رها كنند. لارشفوکو در گفته‌ی مشهورش ریاكاری را ستایشِ رذیلت برای فضیلت دانسته‌است. هرچند، در آداب و رسوم جنسـی آمریكای امروز ریاكاری تنها گناه حقیقی شمرده می‌‌شود، و به همین دلیل هم هست كه در آمریكا فضیلت جنسـی هیچ ارج و قربی دریافت نمی‌كند.

Thanks to Stewart for the article and discussion.

2008-06-20T05:56:00.005-04:00

او دوست ِ من است
او كه با لبخندی
محكم در آغوشش می‌‌گیرم
و می‌گویم خداحافظ

آن دیگری
كه لبخند و آغوشش
پايم را سست می‌كند
دوست ِ من نیست

2008-06-18T15:37:00.005-04:00

شايد لازمه‌ی تعادل این است كه آدم هم ورودی داشته باشد هم خروجی. من تنها ورودی دارم. می‌خوانم – اما نمی‌نویسم. می‌شنوم – اما ...
خواندن و فكر كردن. فكر كردن و خواندن. دیگر چه؟ این دنیا زیادی روشن است. هر چیزی را می‌شكافی كنار می‌زنی روشن می‌كنی. از این همه نور و گرما خفه نمی‌شوی؟ زیستن بی‌تاریكی، بی‌شكاف، بی‌خلأ ... بالا رفتن از كوه بی دیدنِ دره‌ای كه رودی در آن آوازی بخواند ممكن است؟ زندگی باید شبی هم داشته باشد. باید به شبانه‌ها ایمان آورد. به شعر. به موسیقی...

2008-06-16T06:17:00.002-04:00

چه اقیانوس ژرفی‌ست
سقوط
كجاست آن كف سیمانی
آن استخوان‌های ترد..

2008-04-05T05:47:00.002-04:00

گفتن‌ام

آرزویی بود چنان

که تا دهان باز کردم

رفته بود

2008-01-30T15:34:00.002-05:00

هدیه ای میرسد
از آن سوی اقیانوس
بسته ای کوچک
در کاغذی بنفش
امّا...
چه بنفشِ عجیبی است
دلم فشرده می شود
این اقیانوس
مرا به کجا خواهد برد؟

2008-01-17T16:09:00.001-05:00

دنیا بزرگ است. زبانها بسیارند. میشود رفت جای دیگری، به زبانِ دیگری حرف زد. در زبانِ دیگر، هر چیزی شگفت است. خارجی حرفِ تو را میفهمد، سرش را تکان میدهد، به تو لبخند میزند... نشانههای مشترک... که او هم انسان است، یا بالاخره یک چیزی هست که تو هم هستی. او را پیشتر از این تنها توی فیلمها و کتابها دیدهای. اسماش جان است، مری است، آلبرت است. عجیب نیست؟

2008-01-10T16:25:00.003-05:00

با(؟)/درمیانِ دیگران بودن. سهمی از وقت به خبر گرفتن از احوالِ این و آن می گذرد، تازه چه خبر؟ اوهوم، آه! راستی؟ کنجکاویم که می پرسیم یا این که برایمان اهمّیتی شخصی دارد؟ شاید تنها پرسیدن را رسمِ ادب میدانیم، گفتگوهای پراکنده و سریعِ دونفره به جریان می افتند و از گوشه ای به گوشه ی دیگر می روند، مدام طرفِ گفتگویمان را عوض می کنیم تا دستِ کم با تمامِ کسانی که می شناسیم گپی زده باشیم، خرمگس های کوچک: آن کاری که قرار بود انجام بدهی چه شد؟ موفّق شدی؟ آه، عجب حافظه ای داریم، تمامِ این آدمها را یادمان است، همگی برایمان اهمیت دارند، اگر فرصتی دست ندهد که ببینیم شان غمگین و دلتنگ می شویم، با این حال، همه ی این ها هنوز کافی نیست، جمعِ دوستانه هنوز چیزی کم دارد تا یک محفلِ درست و حسابی شود: شوخی. خندیدن را فراموش نکنید، جدّیت فضا را مسموم می کند، یک شب دورِ هم جمع شده ایم، هزار شب که نیست، شوخی هایی که گاهی بد به مسخرگی تنه می زند، دلقک می شویم تا دینِ مان را به جمع، به آرمانِ دوستانه ی جمع، ادا کنیم، درباره ی خودمان اغراق می کنیم، از واقعیت تنها جنبه ی طنزش را می نماییم، این قدر می خندیم که همه راضی باشند، میزبان از رضایتِ میهمان ها شاد است و میهمان ها از رضایتِ میزبان، همه از تعلّق داشتن به جمعِ دیگران شاد اند، از احساسِ امنیت و آسودگی، همه با کمالِ میل برای ساعاتی "خودشان" را گوشه ی خانه جا می گذارند تا در جمع حضور یابند، چه می گویم. اصلاً "خود"ی است؟ خانه ای هست؟

2008-01-09T12:12:00.002-05:00

جمله های من.
جمله های تو.

آخرِ جمله ها
انگار
نقطه ایستاده است
که نگاهمان دارد
از
...

آنجا که سه نقطه است
امّا
همیشه
آرزویی پرواز می کند

2007-12-13T04:29:00.003-05:00

به نظرم شایسته نیست که در گفت وگو، به جای نظرِ دیگری، خودِ دیگری را نقد کنیم. تحلیل های روان شناختی بر سرش بباریم که تو این طور فکر می کنی برای این که فلان تجربه ها را داشته ای و بهمان تجربه ها را نداشته ای. اصلاً مگر کسی هم بدونِ گذشته و خاطرات و پیش فرض هایش فکر می کند؟ چه کسی می تواند ادّعا کند که تحتِ تأثیرِ قصّه های مادربزرگ اش نیست؟ کسی که مقابلِ ماست، به هر دلیلی، نظری در موردِ موضوعِ گفت وگو دارد که ممکن است محترم نباشد، امّا موضوعیت دادن به خودِ او به جای نظرش بی تردید بی ادبانه است. این پندار که من نظرات ام را با اندیشه و تعمّقِ انتزاعی کسب کرده ام و او نکرده است خام تر از آن است که بگذارد گفت وگوی واقعی شکل بگیرد.

بیشتر از آن: من وقتی کسی آگاهانه یا ناآگاهانه انگشت اش را به طرف ام می گیرد فلج می شوم. نا-راحت می شوم. بله، ناراحت کردنِ من مهم نیست، امّا بی شک تضمین کننده ی خراب شدنِ گفت وگو و اشتباه گرفتن اش با عرصه ی دفاع و حمله ی شخصی است. در بهترین حالت، تضمین کننده ی اتمامِ گفت وگو ست.

(از نوشته های کاغذی که چیزی را برای اینجا برمی دارم و ویرایش می کنم، تندیِ قلم ام را می گیرم و برای همین این قدر بی مزه و بی روح می شود. دل زننده است امّا فعلاً راهِ بهتری سراغ ندارم. ایراد از کم خواندن و کمتر نوشتن است...)

2007-12-09T03:08:00.004-05:00

چه دلتنگ ام

دریغ
که سرمه ی چشمان ام
پاک نمی شود
گرنه به دیدارت می آمدم
سبک بال
با چشم هایی
که دوست می داشتی یا نمی داشتی
می دیدی یا نمی دیدی

حالا امّا
با این زیباییِ عاریتی
اگر نبینی؟
اگر نخواهی؟

2007-11-01T03:06:00.001-04:00

There are moments in life, in which the pieces of puzzle come to meet each other and shape a form. What always fluttered to be the secret, reveals upon the swollen edges and flees away, leaving the embodied corpse heavy in your hands. Something spoils, something rebels: the rambler ghost of past in future disguise. The form is always the form of a Will.

There are moments in death, to which the puzzle breaks into pieces. The umbrella falls down. The in-formation drops dead. This is where the vast de-solate bed lies to lie back and de-think the time.

2007-10-08T10:16:00.001-04:00

سهمِ عمده ی تنهاییِ بشر از این روست شاید که نمی تواند جز منفعتِ خویش چیزی بخواهد. هر نظامِ اخلاقی ای پیش از هر چیز رو به سوی این دارد که نیک و بد در مرام و انگاشتِ خودِ فرد چگونه تعریف شده. هرچه هم که از دیگرخواهی هست، در تعریفِ همین نیک و بد گنجانده شده و برای همین به فرد، به برای-خاطرِ-خودِ-فرد پیوند میخورد. در نزدیک ترین روابط ام با دیگران، همیشه لحظه ای رسیده که این منفعت خواهی برایم رو نشان داده؛ نه تنها در دیگری، که در خودم.
دغدغه ام حالا دیگر بازیافتنِ تعریفِ دیگرخواهی و قدر و ارزشِ آن در الگوی ناگزیر-از-خودخواهیِ اخلاق نیست. این، حالا نه زشت است و نه زیبا. به این تنهایی نمی توان زیور و آذین بست. دیگری را شاید—نه در حکمِ موجودی قصدمند، که در حکمِ موجودی تهی و غیرِشفّاف—در حکمِ یک هدیه می توان دوست داشت و به میانِ تنهایی آورد. هدیه ای که زیباست، مهربان است، دوستی می کند، میخواهد... و این ها هیچکدام چرا بر نمی دارد. با این حال، در این آوردن، در این دوست داشتن سبعیتی هست. من داورِ ارزش های دیگری نیستم، امّا آرزومندِ گشودنِ هدیه ام: زیبایی اش را به دندان می کشم.

2007-08-02T03:26:00.003-04:00

اظهارِنظرهایی مثل این: «زنها احساساتی و سطحی هستند، وابسته و ضعیف اند، تنها به خودنمایی و جلبِ توجّه می اندیشند، خلّاقیت ندارند...» به این می ماند كه بیمار را بخوابانیم روی تخت و بگوییم: «اَه، چقدر زشت است، رنگ به چهره ندارد، زخمهایش چرك كرده، موهایش ریخته...». خوب كه چی؟ بیمار بیمار است دیگر. بهتر نیست به جای او، بیماری محاكمه شود؟
مگر این اظهارِنظرها نادرست اند؟ نه. "نظر"ِشان كاملاً درست است؛ تنها "اظهار"ِشان نادرست است، یا دستِ كم بی فایده است. اگر هربار كه می گوییم "این زنها..."، كاملتَرََش كنیم و بگوییم "مردسالاری باعث شده است كه این زنها..."، یا "فقرِ فرهنگی باعث شده است كه این زنها..."، حرفمان معنی دارتر و به درد بخور تر نیست؟

2007-06-23T16:45:00.002-04:00

یك چیز ِعمیق.

- كه به آن بیاویزم؟
- نه.
- كه به خود بیاویزم؟
- نه.

یك چیز ِعمیق در تهی.

فضای تهی ِ فشرده به هم:
جسم ِ بی جان ِ زندگی
توده ی بی استخوان و بی رگ
تهی امّا پر
پر امّا به اندازه
به اندازه ی ظرف.

2007-06-07T02:43:00.002-04:00

مداد پاك كنِ كوچك
خودش را پاك كرد.
می گفت آنچه نوشته شده
از جایی آمده است
كه دیگر نمیتواند به آنجا بازگردد.

2007-06-06T15:34:00.005-04:00

Away From Barren Stars
From ELEND

بد تر از سوگ
خواری به رقص است
در جانبِ من.

تباه-شده-روزی دیگر
و رخسارِ آرام ات
اسیرِ سایه ها.

هفت دریا جوان بودند
هرچند كه خسته
از این همه شور...
چشمانِ خاموش ات
خون بارانِ اشك.

برای ات دعا خواهم كرد
دور خواهم ماند
از ستاره گانِ بی بار.

زمین اقیانوسی ست
لبریزِ هراس
و عشق ات
دیگر نیست.

2007-06-06T15:30:00.003-04:00

The Poisonous Eye
From ELEND

بس بسیار منتظر مانده ایم
چشمان ام
از قحطیِ تماشا مست
بس بسیار...
با چشمانِ كور
نه زنده یا مرده
كه برای دیدن جهان
غرق در شكوفه
می مردیم

دیده ی زهربار...
چشمان شان،
از آفتاب فرومرده
دیده ی زهربار...
و خرد،
دیگر ما را برده ی خود نمی سازد

هنوز، تنها رویا ست كه می برازد
به ره سپاری سرسخت
یك رویای دیگر...
تمامِ آنچه می خواهیم،
یك رویای دیگر است...
در هر سایه ای، پاری از نور
در هر سایه ای، هر رنگی
شكاف تنهایی

در پرستش گاهِ حقیقت، ما می سوختیم
و نظاره می كردیم
كه خورشیدِ تار
آسمان را فرو داد

به دور از طردِ آدمیان
در برهوتِ ویرانه ها
می توانیم بی شرم بمانیم؟
می توانیم بی غرور بمانیم؟

دیده ی زهربار...

تمامِ خوشی رفته است
هفت چشم برای دیدن
تمام خوشی...
هفت چشم برای خون گریستن

دیده ی زهربار...

2007-06-05T04:12:00.002-04:00

چیزهای بسیار كمی هستند كه لذّتشان را به تمامی در خود دارند و برای تجربه ی تام و تمامشان نیازی به متوّسل شدن به یك عامل بیرونی نیست. ارزش های فردی (اگر هنوز وجود داشته باشند) در مقابل ارزش های جمعی این گونه اند. منظورم از ارزشِ جمعی، آن ارزشی است كه معطوف به یك پاداشِ بیرونی است. پاداشِ بیرونی برای یك ارزش جمعی به سادگی می تواند منفعت اقتصادی (تجسّمِ ارزش به كمّی ترین شكلِ‌ ممكن در پول) یا برانگیختن تحسین و توجّهِ دیگری باشد (تجسّم كیفی ارزش در روایتی كه ذهنِ دیگری از ارزشمندی چیزی می سازد). لذّتی كه "داشتنِ" یك ارزشِ جمعی به همراه دارد، به خاطرِ وابسته گی‌ ذاتی اش به اشخاص و اشیای دیگر، بسیار جزمی و تفسیرناپذیر؛ و از طرفی به خاطرِ داشتنِ مهر تأییدِ اجتماع بر پیشانیِ خود، منفعلانه تر و شاید آسان یاب تر است. امّا ارزشِ فردی، همیشه هاله ای از هراس و تردید را در اطراف خود دارد. فضای پیرامونِ یك ارزشِ فردی،‌ چنان كه در اندیشیدن به آن، خلقِ آن، یا عمل كردن به آن تجربه می شود، جهانی كامل است. اینجا ارزش از نسبت دادنِ یك پاداش یا منفعت بیرونی به چیزی ناشی نمی شود. چه، اگر نخواهیم فرض كنیم كه چیزهای خوب در فطرتِ انسانها و در طبیعتِ چیزها وجود دارند و نیازی به شك كردن در مورد آنها نیست، باید بپذیریم كه اینجا هم "خوبی" آگاهانه یا ناآگاهانه به چیزی "نسبت داده می شود". امّا ارزشِ فردی، حتّی وقتی آگاهانه در ذهن بر چیزی تعلّق می گیرد، یك تفاوت اساسی با ارزشِ جمعی دارد؛ و آن این است كه در مورد آن، جفت شدنِ چیزی با یك لذّتِ شناخته شده برای زیبا انگاشتنِ آن كافی نیست. فضیلت های فردی، زیبایی شان را دقیقاً‌ از تخریب و به سخره گرفتنِ نظامِ لذّتها و پاداش های بیرونی می گیرند. قابل درك است كه چرا هر فضیلتی كه سادگی و عوامانه گی یك لذّتِ دم دستی را بیشتر به هیچ بگیرد، درونی تر و زیبا تر است.

یك آینه بر دیوارِ اتاق است و آینه ی دیگر بر دیوارِ اتاقِ ذهن.

ماركوس اورلیوس، فیلسوفِ رواقی، در بخش اوّلِ كتاب "تأملات" خود، آموزه های اخلاقی ای را كه از دیگران آموخته است، شادمانه سپاس می گزارد و با نام بردن هر یك از آنها، در نهایت احترام، از دوستان و آموزگاران اش یاد می كند. این تنها بخشِ كتاب است كه حالتِ آموزشی و توصیه گرانه ندارد و مشغولِ یاد دادنِ اسرارِ دست یافتن به نیكی و آرامش به خواننده نیست. جذابیتِ این بخش از كتاب برای من كاملاً به فرم آن برمیگردد. چه، حتّی برخوردِ دیداری با نامِ فضیلت هایی كه از آنها یاد شده، چشم را نوازش می دهد. فكر می كنم ثبت كردنِ آموخته هایی از این دست و به این شكل، جدا از لذّتِ سرشاری كه برای نویسنده دارد، از این حیث كه اهمیت و شأنِ زیبایی شناسی اخلاقی را در ذهن پررنگ می كند، تمرینی مؤثر است. هر چند كه چرایی نیكی هیچ یك از ارزشها در كتاب پخته نشده، نفسِ به یاد آوردنِِ امكانِ وجودِ چنین جهانِ اخلاقی قدرتمندی لذت بخش است. در اندیشه ی ماركوس اورلیوس، خوبی و بدی به سادگی مطلق انگاشته می شود و اگر چیزی خوب است، به طبیعتِ آن بر میگردد؛ یعنی همه می توانند (و باید) خوبی آن را ببینند و بپذیرند. لحنِ بیشترِ قسمت های كتاب پیامبرگونه است، و با دستورالعمل ها و تحلیل های ساده انگارانه ای پیش می رود كه بدیهی ترین اصولِ‌ آن برای اندیشه ی امروز مورد تردید اند. امّا اگر بخواهیم این شبهِ-تحلیلها را بفهمیم یا چیزی در موردِ آنها بفهمیم، راهی نداریم جز اینكه بهسادگی خود را به فضای مذهبی كتاب بسپاریم...
«اگر خدایان وجود داشته باشند، ترك كردنِ انسانها وحشتناك نیست، زیرا نخواهند گذاشت به تو آسیبی رسد. اگر هم خدایی وجود نداشته باشد، یا در امور فانی مداخله نكند، زندگی در جهانی بیخدا یا عاری از مشیت الهی به چه كار میآید؟ ولی خدایان وجود دارند...» (كتاب دوم، بند 11)

با وجودِ این شباهتِ بارز میان فلسفه ی رواقی و دین، كه در هردو، راهِ رسیدن به درك از مسیری توجیه نشده -يعنی تمرین، ریاضت و ایمان- می گذرد، تفاوتِ مهمی هم میان آنها یافتم: فلسفه ی رواقی، برخلافِ دين، مثالِ خوبی از شكل گيریِ ارزشهای فردی است. چیزی را به پاداشِ بیرونی و اخروی حواله نمی دهد.

2007-06-02T04:19:00.001-04:00

زیبایی آن است
پرده ای بركشیده از رخِ روشنای روز
شبی كه آن جا ست
دامن اش پر ستاره
یا دل اش سياه و پاره
زیبایی آن دست است
كه نقاب برمی كشد
از چهره ی خیال

2007-06-01T15:04:00.001-04:00

وقتی تمامِ درها باز اند
باد چه دیو-انه می وزد
بی هدف
بی پیام

2007-05-26T06:19:00.003-04:00

فاصله ی میان انسان و پرتگاه چندان هم زیاد نیست. چه بسیار پیش آمده كه دربارهی چیزی تأمّل می كنیم و غرق اش می شویم، امّا ناگاه، در كشاكش خیال و اندیشه، در اوج،‌ از خود می پرسیم اگر همین حالا آن كار را بكنم چه می شود؟ اگر از همین پنجره ی باز پایین بپرم یا...
ما به امكانِ نبودن فكر می كنیم. در جهان نبودن. هیچ جا نبودن. این كه این امكان واقع نشده، تصمیمِ‌ ماست؟ زندگی و اندیشه صحنه ای است كه همیشه میتوان ترك اش كرد. ماندن در آن، فارغ از یك دستگاهِ ارزشی، هیچ اصالتی ندارد. آیا بودن پیش فرض است؟ هر لحظهای كه زنده می مانیم، پی آمدِ تصمیمی نیست كه به ماندن گرفته ایم؟ شاید هم هست و هم نیست. اگر كسی از امكانِ نماندن آگاه نباشد، یا یادش نباشد كه به آن بیاندیشد و آگاهی اش به آن را نزدیكِ جریان اصلی اندیشه اش نگه دارد، این امكان برایش مرده است. در واقع امكانِ نبودنِ امكانِ‌ نبودن هم هست...
همیشه وقتی موضوعی را چنان شكافته ام كه خود در میانِ اجزای اش، كه صحنه را می سازند، جزئی شده ام از آن، پیش از آن كه مرا در بر بگیرد، امكانِ تركِ صحنه مثل برق از ذهنم میگذرد. صحنه ای دیگر میشود در جایی دیگر آنسوی پرتگاه،‌ كه نگاه اش كنم و جایگاهِ این را در كنار آن، و آن را در كنارِ این ببینم.

2007-05-08T16:16:00.002-04:00

یك نگاهِ غیرِانسانی: وجودِ انسانی تجزیه پذیر است. من و شما تجزیه می شویم به اندامهای مان،‌ رفتارهای مان، خواسته ها و باورداشت های مان... دیگر چه؟ چیزی وجود ندارد مگر همین تكه ها.
"نام" می آید كه دربربگیرد. ما را از جزء به كل ببرد. از تمامِ چیزهایی كه از ما ست به ما. در این گذار، تكه هایمان را جا می گذاریم، تكه های یكدیگر را فراموش می كنیم. شخص می شویم.
چیزهایی در این نگاهِ غیرِانسانی هست كه برایم قابل تأمل است. این نگاه، از اندیشیدن و بازاندیشیدن نمی ایستد. به مفهوم اجازه نمی دهد كه در ذهن راحت و آسوده جا خوش كند. همواره او را از نو می شكافد و در پاره هایاش جستجو می كند. این نگاه، پوستِ "معشوق" را می خراشد كه نامِ "عشق" از تكه پارههای تن اش بیفتد. نام را از او بازمی ستاند و برهنه اش می كند. زیرِ پوست، وحشیِ چشم، نه خودِ شخصِ یگانه ی او را، كه او را در اجزای اش، به پاره های اش، به گسستگی ها و زخم های اش می شناسد. این شناخت را نامی نیست، چون بی شمار است. گذاری وارونه از نام به بی نام ها. از "عشق" ِ انتزاعی بارگرفته از فرهنگ و ادبیات و تاریخِ انسانی (كه هرگز معلوم نیست واقعاً چیست!) به ظرفی خالی برای گزیدن و پزیدنِ تكه ها.
وقتی نام ای را به زبان میآورم، اعتماد می كنم. برای لحظه ای چشم های ام را می بندم و می ایستم از اندیشیدن. ذهن ام را به یك نام وام می دهم كه خستگی ام را در جامِ لبریزِ خاطره بارش بنوشد. وا می دهم. این وفا ست.

2007-04-24T08:45:00.003-04:00

در اتاق، تنها... با لیوانِ چای ام... سطح چای را می نگرم در لیوان... از چیزی آكنده ام و چیزی در من غوطه ور است... مثلِ تارینِ پررنگِ چای، كه چرخ می خورد در آب و شكل اش را تغییر می دهد... می خواهد تمامِ آب را آغشته به چای كند؟
یك جرعه می نوشم...
آن لحظه ای كه آبِ لیوان، دیگر آب نیست و چای است، كدام است؟ نه... نمی توانم بگيرم اش...
یك جرعه ی دیگر...
احساس نیست و اندیشه نیست... شنا می كند... می دانم كه نباید ذهن ام را به سوی آن نشانه بگیرم چون می گریزد و جای اش سردرد می آید... وا می دهم كه تنها باشد... نفس می كشم، بافت تن ام را حس می كنم، تمامِ فضای تن ام را حس می كنم... هیچ خواست ای در آن جریان ندارد... من نیستم كه آن را حس می كنم، خودش خودش را حس می كند، لمس می كند، نوازش می كند... در خلسه ای كش دار به خودش آگاه شده، خودش را آزاد كرده میان آب لیوان، پخش شده در آب لیوان... در من پخش میشود و به من می خندد... كدام آب، كدام لیوان، كدام مرز...

2007-04-22T06:37:00.002-04:00

چیزی را می اندیشم و آن را نمی نویسم:‌ نامه ای را می نویسم و آن را نمی فرستم. اتّفاقِ تكمیلِ یك كنش، دقیقاً كجای آن می افتد؟ انرژی عظیمِ انباشته در میل، كجا آزاد می شود؟
*
نامه، نوشتار است. متنی "برای" نوشته شدن و خوانده شدن. چیزی در پاكت گذاشته می شود كه از دستی به دستی برسد؛ و در بهترين حالت، پاكت در كمالِ امانت داری محتوای خود را منتقل می كند. در نامه نگاری، فرستنده ی نامه آن را نمی خواند و گیرنده ی نامه هم فرصتی برای نوشتن در آن ندارد. جریان تك سویه است. مجالی برای گفتگو و میدان دادن به نگاه نیست. هر نامه ای، گیرنده اش را مجبور به خواندن می كند. خواندنِ چیزی كه نویسنده، به تنهایی و در توّرمِ "خود"، نوشته است. همانندِ هر نوشتار دیگری خواننده از آنجا كه خود یك "خود" است، می تواند نخواند، یا بخواند و چیزی متفاوت برداشت كند، اما او اصلاً آزاد نیست. نامِ فرستنده ی نامه چونان حقیقتی یقینی پشتِ پاكتِ نامه و در امضای پای آن می ماند. او كه نامه می نويسد، نویسنده ای ناشناس و رنگ باخته در فاصله نیست. میانِ فرستنده ی نامه و گیرنده، گرچه راه زیادی هست، اما فاصله وجود ندارد. گفتگو، امّا، تنها در فاصله شكل می گیرد. در فضای خالی یك دیدار یا یك غیاب، كه هستی دیگری در آن آزادانه امكانِ حضور بیابد.

2007-04-16T09:29:00.001-04:00

The Insolent Caul
From Mourning Beloveth

امری آسمانی فراچنگ، رنجِ خسته گی‌ سرانجام، نهاده سر بر گوشه ای، جدا.
آن حالِ دیگر، زنده و روشن، آزاد گشته دوباره، بازگشته به دنباله ی پاره، برهنه، رها.
گذارِ از لایه ها، چه آزمونی سخت كه برتابد
بهشتِ موعود، چه یادگاری دور كه بازآرد
و تنها سراب است، سایه ای سرد از آوای تنهایی، به نجوا.

پرده ی بی پرده از فراموشی گفت
از هوای تازه ی حال، كه آرام، می گراید به فصلی دگر.
و دریای خِرَد، كه در اشتیاقِ اوج، می شكند به زیر، ریزان
وقتی افكارِ بی تاب، خود می تابند، ‌در تبِ نگاهی گریزان.

این فاصله، در نیست
دیواری است، ما را سیاه و خاموش، بسته به خویش.
ماه، رفته
خیره چشمانِ خواب است، بر خطّی از یادش، به آسمان
خراشِ دستانی بی انگشت، بر مهرههای پشت.

آن جدالِ نحس، میان بیداری و شكنجه
گاه كه فرود می گیرد آرام
گاهِ نفسگیر.

2007-04-14T15:12:00.001-04:00

گاهی در اتاق نشسته ام، هیچ كاری به كسی ندارم و كسی هم كاری به من ندارد. امّا صدای یك موزیك میان برنامهای را از اتاقِ ديگر، از تلویزیون، می شنوم و ترس برم میدارد. تمِ بسیار سطحی یك آهنگِ پاپ است كه تكّه های یك برنامه ی تلویزیونی را به هم وصل كرده. خیلی ساده،‌ خیلی قابل استفاده و خیلی مناسب برای ایجاد كردن نوعی حالت شور و هیجانِ خنثی در بیننده هایی كه در خانه هایشان نشسته اند و بی اعتنا منتظر قسمتِ بعدی برنامه هستند. تمی كه آشناست و توجّه كسی را جلب نمی كند، چون مدِ روز است، چون همه آن را شنیده اند. تمِ آهنگ را در ذهن ام به چهار آكورد ساده تجزیه می كنم. چهار آكورد ساده ی معصوم، كه كنار هم می نشینند و با قیافه ی حق به جانب از من می پرسند چرا ترسیده ای؟ مگر چه چیزِ ما ترسناك است؟‌ تنها چهار آكورد از فضای آكوردها، فضای دوست داشتنی آكوردها، كه قبل تر هم بارها شنیده ام. كسی آنها را كنار هم چیده و به این صورت درآورده، صورتی كه ناماش یك آهنگِ معروفِ پاپ است. به فضایی فكر می كنم كه آهنگ های معروف پاپ در آنجا كنار هم زندگی می كنند. جایی شبیه آرشیوِ موسیقی برنامه های تلویزیونی، یا به هرحال یك جایی نزدیك به جایی كه آرشیوهای برنامه های تلویزیونی زندگی می كنند. بعد احساس می كنم همه چیز مرتّب و منظّم در قفسه ها چیده شده است، صداها، تمها و برنامه ها. روی برچسب یكی از قفسه ها نوشته شده: شور و هیجانِ خنثی، مناسب برای پخش میان دو قسمت برنامه. یك دستِ نامرئی، بیشتر شبیهِ یك بازوی آهنی، دراز می شود و آن را برمی دارد. من در اتاقم نشسته ام و صدا بر من عرضه می شود. من روبروی تلویزیون نشسته ام و منتظر قسمت بعدی برنامه هستم. موزیك پخش می شود و شور و هیجانِ خنثی مرا فرامی گیرد. هم زمان مشتاقِ دیدنِ بخشِ بعدی می شوم و هم زمان ذهن ام آنقدر بی اعتنا ست كه بخشِ بعدی هرچقدر هم بی محتوا باشد برایم مهم نیست. موسیقی، كاركردِ خودش را دارد و آن را ایفا می كند. موسیقی معنا یافته است و ذهنِ من تشنه ی معناست. پس آن را می بلعد. مصرف می كند.

2007-04-14T04:24:00.001-04:00

نشانه های بد، آن ها كه همیشه مخفی اند، یا به آن ها رو نشان نمي دهيم، در تجربه ی رنج سرانجام خودشان را به رخ می كشند. غريب ترين چيز در لغزیدن میان ِ تاریكی ِ دنیای تراژدی این است كه سازوكاری مخفی انگار در تك تكِ سلولهای به خواب رفته ی تن به راه می افتد و دست به كارِ غربال كردن ِ چیزها می شود... بد، خوب... بد، خوب... این تنها زمانی است كه بد-ها، در مقام نا شایسته های ناپاك و تقصیركار، واقعاً می مانند یك طرف، و خوب-ها، جدا و پرشكوه، همراه با پاكی ای كه البته زنگاری از دردِ جداسازی دارد، و خود هدیه ای است برای تاب آوردنِ رنج، می ایستند طرفِ دیگر.
و البته چه پاك، دهانی كه آگاهانه این نوشدارو را ننوشد...

2007-04-13T05:47:00.000-04:00

On Wrath

(For F.N’s super-generous manner)

The sullen pouted bud
Frowns at your prod
Banning in her blood
A kiss of any God!

2007-04-12T14:56:00.001-04:00

هر انسانی جهانی می گزیند، در بافت پنهان آن می خزد و اندام هایش را در ادامه ی اندام های این جهان می گستراند. آنها را در این گستره و به كمك این گستره درك می كند. این ارتباط است. مایه ی انبساط خاطرِ اندام های انسان و اندام های جهان. انسان اندامِ جهان است، و در ارتباط با آن، معنا می شود.
هر انسانی، خود جهانی است تاریك. آن جا كه ارتباط اش با بیرون قطع می شود، تاریكی حكم فرما ست.
بیرونِ انسان كجا ست؟
به تاریكی خیره ماندن،‌ بازی نگاهِ من است وقتی كه در تنهايی خودم را می پایم. در تاریكی خفتن... دست ساییدن بر مرزهایی كه سایهه ای توهّم اند...

2007-04-11T07:51:00.001-04:00

چه سكوت خوش است...
نشسته ام به خواندن چیزی، یك باره چیز دیگری هجوم می آورد: "من دلیلی برای رد كردن وجود خدا ندارم!". و در حال پذیرایی (از) این حمله ی ناگهانی، نگاه می كنم به چند خاطره كه جلوی چشمم تاب می خورند و می گذرند. خاطراتی از چند گفتگو كه با كسانی داشته ام در جاهایی. با ربط و بی ربط. و چه احمقانه! چه جور دلیلی می توان برای چیزی داشت كه خودش قائم به دلیل دیگری نباشد؟ اعتقادِ احتمالی داشتن به چیزی هم مهمل است. نسبت دادنِ درجه ی باورِ كمّی به چیزها فرقی در مسئله ایجاد نمی كند، تنها احتمالِ پنجاه-پنجاه است كه واقعاً فرق می كند. احتمالِ بیشتر از آن به چیزی، دوباره نظریه و پیش فرض را بر ذهن بار می كند. احتمال پنجاه درصد هم از هیچ چیزی اطلاعی نمی دهد. اگر یك ابزار قابل اعتماد برای اندیشیدن به اندیشیده های مان نداشته باشیم، اگر از همین كه این ابزار را نمی توان داشت مطمئن باشیم، چه قدر باید در رفتارمان تغییر بدهیم؟ می توانیم با كسی گفتگو كنیم؟ چیزی كه مبهوت ام می كند این است كه جاهایی به راحتی توانسته ام بر روی چیزهایی كه برایم بدیهی بوده اند پافشاری كنم... عدم وجود خدا، یا لااقل اشتباه بودنِ اعتقاد به وجود خدا... حتّی این موضوع را قابل بحث و مجادله دانسته ام. عجب كاری...
چه طور می توان در گفتگو با كسی بر او خشم گرفت، اگر نه در پی یاد دادن، اثبات، یا نشان دادنِ چیزی، و تنها در كارِ بررسی همكارانه ی چیزها باشیم؟ و چه طور می توان در پی یاد دادن و اثباتِ چیزی برآمد، وقتی هیچ چیز نمی تواند یقینی باشد؟ (یا من تا بحال هیچ چیزِ یقینی ای ندیده ام). با این حال موضوع این قدرها هم ساده نیست. با كسی در حالِ گفتگو هستم و جمله ای می گویم كه نمی فهمد، كه بد می فهمد. منظورِ من، همان چیزی است كه من می خواهم به او بفهمانم و او متوجّه نمی شود. با این حال، رساندنِ این منظور، هدفِ نهایی من از گفتگو نیست. فقط ابزاری است كه برای رسیدن به امكانِ بررسی مشتركِ چیزها با او، به آن نیاز دارم. اینجا هم نمی توانم برای بدفهمی اش خشمگین شوم؟
این كه بخواهیم با كسی گفتگو كنیم، به این معنا كه چیزی را با هم كشف كنیم یا به آن نگاه كنیم، واقعاً چه قدر پیش می آید؟ وقتی فكر می كنم، می بینم اگر بخواهم سایر گفتگوها را -آنهایی را كه با هدفِ رساندنِ یك مفهومِ از پیش پرداخته، یا برعكس، آموختنِ چیزی از كسی اتّفاق می افتند- حذف كنم، تقریباً باید همیشه ساكت بمانم. چرا این قدر كم پیش می آید كه اتّفاقِ خوشِ گفتگو واقعاً بیفتد؟ شاید تصوّرمان (تصوّرم) از دیگران همیشه خیلی بدبینانه است، یا زیادی خوشبینانه. مهربانیِ بخصوصی باید داشته باشم نسبت به دیگری، تا او را در مقامِ صحبت برابر با خودم بدانم (كه من ندارم)؟ منظورم حوصله نیست، در وقتِ بی حوصله گی می شود سكوت كرد. امّا دیگران در نگاهِ من واقعاً چه شكلی هستند؟ افرادی كه می توان با آنها گفتگو كرد، یا افرادی كه شایسته گی صحبت كردن را ندارند؟ در این كه كمتر كسی یافت میشود كه خودش، شیوه ی گفتگوی می فهمانم-یا-فهمانده می شوم را پیش نگیرد، شكّی نیست. و در این كه هر كسی با دوستانِ نزدیك اش، یا با كسانی كه در آنها شایسته گی ببیند، هر چه خوش تر گفتگو می كند. امّا آیا اینجا مسئله ی مهم كیفیتِ فردِ دیگر است؟ این طور كه به نظرم می آید، بحث و مجادله بر سرِ چیزی كه درست می دانم، با كسی كه به نظرم آن را نفهمیده و باید بفهمانم اش (به هر دلیلی، مشكلِ شخصی با او، دغدغه ی اجتماعی و...) كاری زشت است! كاری به دور از ادب نسبت به فرد دیگر، نسبت به خودم، و نسبت به موضوع بحث... كاری كه مرا در موقعیتی قرار می دهد كه وقتی بعدها آن را به خاطر می آورم به نظرم مضحك می آید. از طرف دیگر، در این میان تكلیفِ آموزش و گسترشِ علم چیست؟ در علم، كسی به راستی عالم تر از كسِ دیگر است. در جامعه ی آموزشی، افراد با هدفِ آموختنِ چیزی از پیش معین، گرد هم می آیند. باید چنین جوامعِ معینی را استثنا كرد؟ گفتگوی علمی و معرفت علمی ظاهراً با گفتگو و معرفتی كه در دنیای غیریقینی می توان داشت، ناسازگارند...

2007-04-08T06:22:00.001-04:00

Closed eyed, sits the clown
The blames of pure air
Caressing his nose

2007-04-06T15:23:00.001-04:00

گفتگوی من و "من"
بخش دوّم

- چنان كه گفتی به میان زیبایی ها رفتم و آرام شدم. میان ایده های بزرگ نشستم و خود ام را از یاد بردم. امّا... من به آن دنیا تعلّق نداشتم! انسانی كه پا به طبیعت بكر می گذارد، و از چشم انداز ناب اش سیراب می شود، سرمست از این است، كه در دامان طبیعتی نشسته كه هنوز پای هیچ بشری به آن نرسیده! امّا مگر او خودش انسان نیست؟ مگر با خودش پارچه و پلاستیك همراه ندارد؟ می تواند برای لحظاتی این را از یاد ببرد، امّا باز هم می داند كه از جنس طبیعت نیست. من هم از جنس زیبایی نبودم. حالا كه بازآمده ام تكّه های آینه دوباره در چشم ام فرو رفته اند. همان غصّه هایی كه آنها را كوچك می دانی، دل خوری های حقیر... نسخه ی تو فقط درمانِ موقّت است. تنها از یاد بردنِ درد است...
- از حرفهایت پیداست، چنان كه باید زیبایی را نظاره نكرده ای. من گفتم برای استراحت و درمان به آنجا برو؟ من اصلاً حرفی از برگشتن زدم؟ اگر نگاه كردی و اگر خود ات را از یاد بردی، چه طور بازگشتی؟
{اینجا سروكلّه ی مردی با گوش های بزرگ پیدا میشود...
ك.ر.پ: یك لحظه اجازه بفرمایید خانم عزیز! باید این نكته را تذكّر بدهم كه حرف شما بی معناست. این می گوید رفتم و بازگشتم، امّا شما می گویید چنان كه باید نرفتی. به ما بگویید این چنان كه باید دقیقاً چه كیفیتی دارد. آیا ماهیت اش همین نیست كه باعث می شود حرف شما درست از آب دربیاید، و وقتی حرفتان رد شود به این معناست كه آن كیفیت خاص را نداشته است؟!}
- درست است! تو از كجا میدانی كه خوب نگاه نكردم؟ در این مورد، حرف من بیشتر قابل استناد است تا حرف تو!
- هوم... انگار لحن ام شبیه مبلّغان مذهبی شده... حق با شماست... ولی منظور من اصلاً تجربه ی روحانی یا چیزی در آن ردیف نبود كه بر سر كیفیت آن بحث كنیم! من نگفتم برای فرار از مشكلات به چیزی پناه ببر. تنها گفتم غم ات را به ایدهاش فرا ببر. نه برای این كه فراموش اش كنی، تنها برای این كه تعلّق دردناك اش به خود ات را فراموش كنی و با خیال راحت پنبه اش را بزنی.
- وقتی غم وجودم را در بر گرفته، چه طور میتوانم فراموش كنم كه وجودم را در بر گرفته؟!
- هوم... وقتی می گویی نمی توانی، معلوم است كه نمی توانی.
- درست است. هیچ كس نمی تواند.
- شاید... شاید هم نه...

2007-03-31T06:22:00.002-04:00

Worn Out With Dreams
From ELEND

نه.. پاره مكن...
نام ات را
آرام...
كه حریم امن نام
پناه ات میدهد
تو را
تكه های پاره ات را...

كناره نگیر، انكار مكن
مهرت را
در سینه ام...
كه دیگر گریزی نیست
تو اینجا در اَمان ای
در زندان ِ تن ام...

كنارم بیا
كه تردیدت را می پایم
این پاییـــن
كه در برت بگیرم...

نه.. جان به در نمی برم از تو
كه در جامِ آغوش ات
می شكنم...
از بارِ این نور
وقتی آفتاب می فرازد
در چهره ی زنده گی...

بخند به من
بخند اگر كه صدای ام شكسـته...
من تنها خســته ام
بس كه كام گرفته ام
از رؤیاها...
بس كه نگاه كرده ام او را
خودم را
در خیال نگاه ات
كه سینه خیز می رود
به آن زیر
آن راه ناآزموده

بیا كه پنهان ات كنم...

بيا.. ديگر گریزی نیست
از تو، از خورشید صبح...
كه در جامِ آغوش ات
عسل می شوم
می ریزم...

2007-03-29T09:40:00.001-04:00

امضا / دست خط

امضای كسی در خطوط ناخوانای چهره ی اوست. خطوطی نامفهوم، كه هر چه نگاه می كنی، طرح آشنایی در آن نیست كه برای ات چیزی را، شبیه خودش، بنماید. اجزای اش را نمی شناسی، امّا انگار در خودش تمام می شود و نیازی به اجزا ندارد. كلیت است و با معنا ست، بی آنكه بدانی معنای سازه های اش چیست. مثل جمله ای كه كلمه ندارد. كتابی كه صفحه ندارد. همان طور كه به چهره ی آرامِ كسی نگاه می كنی، به چشم ات می آید و در خاطرت نقش می بندد. لازم نیست كسی تمام اندیشه های اش، تمام تاریخچه ی زندگی اش را بر كاغذی بنویسد و جلوی صورت اش بگیرد تا او را بشناسیم. لازم نیست نویسنده ی متن، نام اش را زیر نوشته امضا كند. او با این كار چیز جدیدی به ما نمی گوید، چون ما او را در بافت نامرئی اثرش می شناسیم. اگر چیزی برای شناخته شدن، برای ایمن ماندن از بدفهمی و تحریف، به امضا نیاز دارد، یعنی این بافت نامرئی كار خودش را بلد نیست، یعنی شخصیت ندارد.
یكی از شیرین ترین خوش-وقتی های ام، وقتی است كه دست خطّ كسی را در متن ای بی امضا باز می شناسم. وقتی، تنها برای یك لحظه، چهره ی آهنگسازی آشنا در پسِ موسیقیِ ناآشنا لبخند می زند، یا نام دوست ای در نوشته ای بی نام می درخشد. لذّت كوچكی است و ربطی به لذّت هنری ندارد. شاید تنها از این حیث درخشان است، كه نام مؤلّف، بدون تأكید و حتّی از روی بخت و اقبال است كه به ذهن خواننده می رسد. انگار در همان حال كه خود را نشان می دهد، می خواهد دوباره خودش را خط بزند و در بافت به هم پیچیده ی اثر، در سكوتی سنگین، بیارامد...

برای نوشته ی بی نامِ ش.

2007-03-29T09:37:00.001-04:00

بر آسمان ات
ای اسیر سیاه،
داسی بیاویز
بر كرانه های راه ات،
خوشه ای شناور
از معنای ماه.
صدایم كن
می آیم.

2007-03-28T16:08:00.001-04:00

بخشی از یك گفتگوی بلند میان من و "من"

- چشم هایت را باز كن و ببین. واقعاً همین است؟ دغدغه ات شده است همین لباس و رنگ و آب؟ چرا؟ جلوی آینه ای ایستاده ای كه زیر پوست ات را نمی بیند... چرا نمی آیی كنار؟ پشت این تعلّق نوظهورت به ظاهر خرواری از ضعف خوابیده! ناخن هایت كجا رفته؟
- پوست كندن دل می خواهد آخر!‌ چه طور صورت معشوق ام را بخراشم؟
- برای ظاهربین بله،‌ امّا معشوق تو، اگر باشد، زیر پوست خوابیده... بیا بیرون از این سرسپردگی های بی ریشه...
- چه طور قضاوت می كنی كه بی ریشه است؟
- به مسئله های تنهایی ات نگاه كن!‌ ببین كه چه قدر كوچك اند! چه راست می نمایند درون ِ كوچك ات را...
- "بزرگ" خودش آن قدرها هم بزرگ نیست كه كوچك را برایش قربانی كنم. بزرگ مگر چیست؟
- بزرگ، به تعبیر من، صورت كلّی و دربرگیرنده ی جمیع ِ كوچك ها ست. مثل ِ امر انتزاعی ِ برخاسته از امر عینی. همین اندیشه ای كه با حقارت و از سر اجبارِ موقعیتِ زندگی، امری عینی را می اندیشد، وقتی از قید ِ این شیء و آن عین رها می شود، به سطح دیگری می فرازد و در فراغت از وابستگی های من به موضوع، از موضوع و من فراتر می رود. در این سطح، آنچه اندیشیده می شود چنان وسیع است، كه پاسخ مسائل كوچك در آن چون ریگ ریخته است! آنقدر كه حوصله ات نمی آید حتی خم شوی و آنها را جمع كنی!
- پس احساسات ام چه می شود؟ این روان ِ آشفته ام... كه از سر ضعف، یا هر چه!، به همین دلبستگی ها و مسائل كوچك دلخوش است؟ چه كار كنم وقتی كه ضعف "وجود دارد" و كاری "نمی توان" برای آن كرد؟ تو فقط حرف می زنی...
- راست است! تو نمی توانی كاری برای ضعف هایت بكنی. چون به شدّت هضمشان كرده ای، یا آنها تو را هضم كرده اند!... اینجا كه پای احساس در میان است، از احساس كمك بگیر، امّا از احساس های والا!
- اوه! والا دیگر چه جور چیزی است؟!
- اگر چشمی داری كه این ضعف و حقارت ناپیدا را می بیند، اگر به آن آگاه ای و می خواهی كاری برایش بكنی، آگاهانه به درون زیبایی ها برو: به طبیعت، به موسیقی، به شعر... جایی كه زیبایی و احساس هست و انتزاع هم هست. جایی كه خود ات نیستی، یك منظره ای، یا یك ملودی... جایی كه نه با پا، بلكه با واژه ی "پا" به آن قدم می گذاری و غم ِ كوچك ات میشود "غم". "ضعف"ات را نگاه می كنی و با آن به گفتگو می نشینی. به تماشا...

2007-03-23T03:30:00.000-04:00

Waiting is my new dress in the closet
With flowers on its back
Beholding their thorns
Broke in your lack

2007-03-22T11:53:00.001-04:00

O solitude, my sweetest choice by Katherine Philips

Music by Henry Purcell , resung by ELEND

O solitude, my sweetest choice!
Places devoted to the night,
Remote from tumult and from noise,
How ye my restless thoughts delight!
O solitude, my sweetest choice!
O heav'ns! what content is mine
To see these trees, which have appear'd
From the nativity of time,
And which all ages have rever'd,
To look today as fresh and green
As when their beauties first were seen.
O, how agreeable a sight
These hanging mountains do appear,
Which th' unhappy would invite
To finish all their sorrows here,
When their hard fate makes them endure
Such woes as only death can cure.
O, how I solitude adore!
That element of noblest wit,
Where I have learnt Apollo's lore,
Without the pains to study it.
For thy sake I in love am grown
With what thy fancy does pursue;
But when I think upon my own,
I hate it for that reason too,
Because it needs must hinder me
From seeing and from serving thee.
O solitude, O how I solitude adore!

آه عزلت، ای خواست شیرین ام!
ای مقام شبانه،
شبانه ترین ام
به دور از رنجه های نیاز
عاشقانه،
می نوازی به راز،
افكار بی قرارم...
آه عزلت، ای خواست شیرین ام!
ای فراز!
چه درونی، چه دری می بینم
سربرآورده از عزل
از پس بزرگ داشت زمان
در لباس این درختان
سبز و زنده
به آذین های نو،
چون جلوه ی نخست...
آه، نگاهشان كن
این قله های آونگ را
انگار كه می خوانند به خوان،
اوی دل تنگ را
كه تقدیرش چنین خواند
به آهی چنان،
كه خوش می دمد مرگ را...
آه،‌ چه می ستایم ات، ای تنهایی!
ای جوهر اصیل دانایی
در تو می خوانم
میآموزم بی كتاب،
درس سخت خوان ِ زیبایی...
و برای توست،
كه می بالم به مهر
كه او، مهر،
خود در پی مهر توست؛
و گاه كه به آن می اندیشم،
برای همین دلتنگم می كند
كه باید پابندم كند،
نگاهم دارد،
از نگاه كردن، از نگاه داشتن ات...
آه عزلت،
چه می ستایم ات، ای تنهایی...!

2007-03-22T08:20:00.000-04:00

Last night ironies your gloom
With deepest grieves
of sands by the rivers
As it still shivers
and lives
In the smell of your room

2007-03-22T03:56:00.001-04:00

در نیمه شب تاریك، ناگهان خودم را بازمی یابم. چراغ ِ روشن. آینه: موهایم درهم، چهره ام سخت... از كجا می آیم؟ می دانم. آگاهی در استخوان ام بیداد می كند. آگاهی از چه؟ همیشه "از چه" ندارد این گاه ِ آه... اینجا روی میزم رز سرخی می پژمرد. می میرد. زیبایی اش لایه در لایه، پیچیده در مخمل سرخ، فرو می افتد و شیء می شود. ساقه اش برای من ِ عاشق است كه هنوز در آب است. گل، دیگر گل نیست. تن ِ بی جان ِ گلی است كه آب اش داده ام. چه مرده ی زیبایی... رنگ آتش اش را هنوز به صورت آب نداده... بو می كنم، اه، آمیزه ای از سرخی ِ خون و مانده گی ِ مرگ، دومی غالب،‌ اولی مغلوب... گلی ِ گل رنگ میبازد. جسم اش اما می ماند، تجسم مرگ میشود، مرگ ِ مار، توی رگ هایش می خزد،‌ حافظه اش را می مكد، استخوان هایش را خرد می كند و از آنها پلاستیك می سازد. باید آن را از آب در بیاورم. این گل به آب نیاز ندارد، پلاستیك می شود،‌ پلاستیك تر از لیوان كه آب است در شیشه،‌ پلاستیك تر از آب كه به شكل شیشه است... نمی توانم چشم از چهره اش بردارم، پر چروك، زیبا، پیچیده، لبه های خشكیده، لبهای جهنده از سرخ ِ گیاه به سرخ ِ خون... چه حیف كه نگاهم نمی كند، صدایم را نمی شنود، چه حیف كه تن است تنها... شب بخیر زیبای مرده... كاش فردا روی میزم نباشی...

2007-03-18T03:49:00.001-04:00

چه سایه ات سپید است ای سیاه
آیه ات گیاه
در خون منجمد رنگ های سال
از سیاه - سپید ِ خاطره
در شیشه ی خیال
آینه ی واژ-گون:
كتاب ِ باز ِ زمین و
واژه ی سیاه
چه سياهت سپید است ای سايه
آرایه ات مه:
بارانی از آه

2007-03-17T03:51:00.000-04:00

Beauty dawns in thy shells
Aurora scent dyes and hails
Sprout thou tiny bloom
Spring is wrapping thee by gloom
The shadow of veils in thy room
Dies and pales
But behind thee
In thy tomb

2007-03-16T16:11:00.001-04:00

ف.پ عزيز
گاهی از كلمات دلخور میشویم كه چرا نمیگویند. گاهی كه چرا میگویند. این دلخوری از همان جایی آب میخورد كه ذهن، گلهی گوسفندهایش را میچراند. جایی در دامنهی كوه، كه آب و علف بايد به اندازهی لازم، و كافی، یافت شود. این ذهنِ خوشخیال را ببینید. میگوید‌ لازم. میگوید كافی. چهقدر پیشاندیشی پشت این كلمهها هست: از اینجا تا آنجا لازم است تا كافی. بقیهاش اضافه است. از اینجا تا آنجا را من در دامنهی كوهم تصور میكنم و كلمه را بعد میآورم كه مرا و شما را با هم به دامنهی این كوه ببرد. مثل بره و چوپان. كلمه اما سگ گله نیست. علف نیست. گرگ گله است. خودش از خودش تاریخ دارد و از پشت كوه چیزهایی میداند كه من نمیدانم و شما هم نمیدانید. مثلاً من نمیدانم كه شما بره نیستید، كلمه اما میداند و میدرد... دلخور نشویم...

2007-03-15T09:34:00.000-04:00

The happiness finds me on its own feet
A poor unhappy man asks for meat
His old coat worn out, his hair all nit
His un-owned foulness mucks like shit

It knocks my door with hands hold forth
’t calls me sister ’n wants old cloth
What I gave him? my girlie blouse?
He gave me more gifts no one knows

2007-03-12T13:37:00.000-04:00

Up in the heavens
Where the evens and unevens
Look into each other’s face
They sorrow and they ravens
For they miss thy mortal embrace

And down in thy bleeding hell
I’m burnt in my deeding cell
The look it dies from thy eyes
So deadly a thrill spell
So redly a seer dies

2007-03-11T04:27:00.001-04:00

It comes when you’re not waiting anymore
When you’ve lost your hopes ’n locked your door
It comes in swallows’ disguise
Swallows from the cloudy skies
It comes ’n comes with a message
Appears in your window ’n sits on edge
It comes ’n waits you all the night
And leaves when you’re sleeping tight

2007-03-09T02:44:00.001-05:00

It’s a name
A name that is wearing me
Like a book jacket
Zipped on my lips

It’s a name
A name that is not crying me
Neither am I crying it
But it dwells in me and it weeps

It’s a name
A name that is cracking me
With wounds that are forgotten
Like gaps in my history

It’s definitely a name
And if names have a name
Its name must be something
Yes something, but a mystery

2007-03-08T05:17:00.000-05:00

Northward
From Summoning

باد چه سرد است حالا
و توفان بیشتر
سنگینتر
حالاتر
و مسیر شمال
سربالا میرود و
سربالاتر...

در اینسو دریا
كه دیگر پشت سر
و آنسو تپههای سفید
بیسرو و سیاهی
بیثمر
و باد، لرزان
و ما، لرزانتر...

بالا میكشیم
با انگشتان سرسخت
شمشیرمان را
از تپههای فرسخت
راه، پرپیچ و پرخم
میپیچد
اما به میدان نبرد
نبرد سخت...

بدرود كوهستان خالی
باران و برف و باد
باد شمالی
بدرود ابر و مِه، بدرود نسیم شاد
ای ستاره و ای ماه كورزاد
بدرود ای ماه
ماه خیالی...

بدرود برق شبنم و شكوفه
ای برگ، ای نهال
دریایی كه گذشتی از تگرگ
و از فصلهای سال
بدرود زمین و آسمان آبی شمال
ما دیگر میرویم
پیش بهسوی مرگ...

برای خاطرهی ضيافت ِ فردا

2007-03-07T10:17:00.000-05:00

How can I write the lines
Lines of your laughter
When it ceases before I seize it,
And it comes slightly after
What on earth my writing’s draft,
My fair copy gets drafter
And though my hand looks after,
My pencil breaks after
And my heart,
After
And my ice,
Before them all

2007-03-02T10:13:00.000-05:00

بارها از نزدیك این را دیدهایم، به تجربه. این را كه فاصلهای نیست میان عقل و جنون، میان بسیاری از لبهها با همزاد دیگرشان در سوی دیگر ِ طیف:‌ رنج و لذت. عشق و نفرت. هستی و نیستی. ما دیگر به مفاهیم در قالب چیزها و غیر ِ چیزها نگاه نمیكنیم. مفاهیم برای ما سلبی و ایجابی نیستند: زشتی، دیگر نبودِ زیبایی نیست. چنان كه شر، نبودِ خیر نیست. به این جهانی كه همهی ما را با اندیشههایمان در بر میگیرد نگاه كنید. ببینید كه چقدر سنگینتر شده:‌ من كه پیش از این وجود هماهنگ و یكپارچهای بودم از ظهور خیر مطلق، و هر آنچه با این خیر سر ِ جنگ داشت، تنها تاریكی بود، كه تاریكی هم نبود و جای خالی ِ نور بود، حالا آبستن ِ نیستیهایم میشوم. بله، نیستیهایم. میتوانم با نگاه، به یك هیچ خیره شوم. پیش از این میتوانستم؟ پیش از این تنها میتوانستم مرزهای امر موجود را ببینم، و آنجا كه امتداد ِ نگاهام از رفتن باز میایستاد، امر ناموجود در تاریكی خفته بود، نامرئی، و سبك. و چقدر غنیتر شده: مرگ، دیگر با اتمامِ زندگی تعریف نمیشود، دیگر به این سادگیها تعریف (و محدود به یك تعریف) نمیشود، خودش پا در میآورد، میرود كنار زندگی میایستد و با تمام وجود میمرگد. اینجا خردهریزهایی كه ذهنِ علمی، برای تعریف ِ مرگ، باید از زیر دست و پا جمع كند، گفتگوی بیپایانی است كه میان مرگ و زندگی در میگیرد. گفتگویی برابر:‌ مرگ، دیگر بودناش را مدیون ِ نبود ِ زندگی نیست.
*

Grzegorz Kmin – “The Prodigal Son(1)”

*
من چیزی از اینها "نمیفهمم"، برای من اینها همه در مقامِ پرسشاند. فانوس ِ اشتیاق ِ ذهنام را كه به سویشان میگیرم، میپرند و میروند و رنگ میبازند. اینجا تنها شاعرانهگی ِ‌سخن مرا پیش میبرد و گفتار دقیقی در میان نیست. من شناسا نیستم، و نظامی از گزارههای غیرعلمی میآورم كه خوش تعریف نیست و به كار فهم نمیآید، تنها به كار میپرسیدن میآید: كاری برای انجام دادن در زمان حال استمراری با یك پرسش!

(1) داستان تمثیلی "فرزندِ مسرف"، داستان پسری است كه بعد از اینكه تمام ثروتاش را به باد میدهد، به خانه باز میگردد، و در مفهوم نمادین به معنای كسی است كه انتظارات افرادی را كه به او زندگی بخشیدهاند و او را به عرصه رساندهاند، برآورده نمیسازد (از ویكیپدیا).